Anlamı
düşünmek, aklından geçmek:
'İçinden geçip de bir türlü açığa vuramadığı sözleri, şimdi ezberlenmiş bir nutuk veya bir dua hâlinde söylüyordu.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
İçinden geçmek deyimi, düşünmek, aklından geçmek anlamında kullanılır ve 'içinden geçirmek' ile yakın anlamlıdır; ancak aralarında ince bir fark vardır. 'İçinden geçirmek' daha bilinçli bir eylemdir, kişi düşünceyi zihninde tutar ve belki değerlendirir. 'İçinden geçmek' ise daha kendiliğinden, daha geçici ve daha istemsiz bir düşünce akışını anlatır; fikir gelir ve gider, kişi onu yakalayamayabilir. Tıpkı bir bulutun gökyüzünden geçmesi gibi düşünce de zihin sahnesinden geçer. Deyim, insanın iç dünyasındaki kesintisiz düşünce trafiğini betimler ve günlük dilde çok yaygındır. 'Aklımdan şöyle bir şey geçti' kalıbıyla hemen hemen eş anlamlıdır. Edebiyatta iç monologların ve bilinç akışı tekniğinin temel yapı taşlarından biridir ve karakterin zihinsel dünyasını okuyucuya açar.
Örnek Cümleler
- İçinden geçip de bir türlü açığa vuramadığı sözleri artık söylemesi gerekiyordu.
- Toplantıda içimden garip bir şey geçti, acaba bu projeyi bıraksam mı diye düşündüm.
- Onu gördüğümde içimden neler geçtiğini bilemezsin, yılların özlemi bir anda canlandı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'İçinden geçirmek' daha bilinçli ve iradi bir eylemdir; kişi bir düşünceyi zihninde tutar, değerlendirir. 'İçinden geçmek' ise daha kendiliğinden ve istemsizdir; düşünce bir an gelir ve geçer, kişi onu kontrol etmez. Biri iradi bir zihinsel aktivite, diğeri otomatik bir düşünce akışıdır.
Bir kararın eşiğinde olunduğunda, ani bir fikir doğduğunda veya beklenmedik bir duygu hissedildiğinde söylenir. 'Aklımdan şöyle bir şey geçti' kalıbı günlük konuşmanın en yaygın giriş cümlelerinden biridir ve konuşmacının iç dünyasını paylaşmak istediğini gösterir.
Evet, hem olumlu hem de olumsuz düşünceler için geçerlidir. Sevindirici bir fikir de korkutucu bir düşünce de insanın içinden geçebilir. 'İçimden kötü bir şey geçti' demek, bir önsezi veya kaygı anının itirafıdır ve toplumda genellikle ciddiye alınır.