Anlamı
daha önce iyi bir durumda olan kişi bu konumunu kaybettiğinde uygun olmayan, yersiz davranışlarda bulunur.
Detaylı Açıklama
İhtiyarın düşkünü, beyaz giyer kış günü atasözü, daha önce güçlü, yerinde ve dengeli olan bir kişinin bu konumunu kaybettikten sonra yersiz, uygunsuz veya gösterişçi davranışlara sapabildiğini anlatır. Atasözünün merkezinde ölçü kaybı vardır. Burada “düşkün” olmak yalnız yaşlılık değil, eski gücün, aklın, yerindeliğin veya itibarın zayıflaması anlamına da gelebilir. Kış günü beyaz giyme örneği, zamanı ve şartı gözetmeyen uyumsuz davranışı görünür kılar. Bu yüzden söz, yerini ve zamanını şaşırmış tavırlar için kullanılır. Cümlede geçtiğinde, kişideki eski denge ile şimdiki uygunsuzluk arasındaki karşıtlık hissedilir. Bu karşıtlık, atasözünün eleştirisini hem somut hem de akılda kalıcı hâle getirir. Kısacası bu atasözü, gücünü veya ayarını kaybeden kişinin yersiz davranışlara yönelmesini canlı ve uyarıcı bir gözlemle anlatır.
Örnek Cümleler
- Dedem, bu yaşta böyle gösteriş olur mu diyerek ihtiyarın düşkünü, beyaz giyer kış günü dedi.
- Eski makamını kaybedince yaptığı taşkınlıklar için ihtiyarın düşkünü, beyaz giyer kış günü sözü söylendi.
- Yeri zamanı gözetmeyen bu tavrı görünce annem ihtiyarın düşkünü, beyaz giyer kış günü diye çıkıştı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Eski dengesi bozulmuş kişinin yersiz, uyumsuz ve şartlara uymayan davranışlarını eleştirir. Atasözü, yalnız yaş değil; yerindelik duygusunun kaybolmasını da hedef alır açıkça burada da zaten.
Çünkü bu örnek, şart ve zaman gözetmeyen uygunsuzluğu somut biçimde gösterir. Böylece söz, davranıştaki ölçüsüzlüğü soyut bırakmadan göz önüne getirir ve daha akılda kalıcı yapar.
Makamını, etkisini ya da yerindelik hissini kaybettikten sonra ölçüsüz gösterişe, uygunsuz inada veya zamanını şaşırmış tavırlara yönelen kişiler için uygun düşer burada da sıkça oldukça.