Anlamı
aşırı yoksulluğu anlatan bir söz:
'Getirdiğimiz iki hırtı, bir pırtıyla bu ev döşenmez.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
İki hırtı, bir pırtı sözü, bir kimsenin elindeki eşyanın çok az, değersiz, dağınık ve yoksulluğu ele veren türden olduğunu anlatır. Buradaki kelimeler tek tek nesne saymaktan çok, küçümseme ve yetersizlik duygusu taşır. Bu yüzden söz, yalnız maddi azlığı değil, elde olanın gösterişten uzak ve toparlanmamış hâlini de hissettirir. Eski ev taşımalarında, yokluk günlerini anlatırken, çeyizin ya da ev eşyasının kıtlığını belirtirken doğal biçimde kullanılır. Cümlede geçtiğinde biraz alay, biraz acıma, biraz da gerçekçi bir yoksulluk tablosu kurulur. Böylece eksiklik yalnız sayı ile değil, ses ve ton yoluyla da duyulur. Kısacası iki hırtı, bir pırtı, eldeki birkaç parça yetersiz eşya üzerinden yoksulluğu anlatan canlı ve halk dili kuvvetli bir sözdür.
Örnek Cümleler
- Taşınırken geriye iki hırtı, bir pırtı kalınca herkes haline üzüldü.
- Getirdiği iki hırtı, bir pırtıyla o koca evi döşemesi mümkün değildi.
- Ninem yokluk yıllarını anlatırken iki hırtı, bir pırtıyla yaşadık derdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, yalnız eşya azlığını değil, aynı zamanda yoksulluğun dağınık ve gösterişsiz yüzünü anlatır. Bu yüzden sözün içinde hem eksiklik hem de küçümseyici bir ton bulunur.
Çünkü kelimeler ölçülü ve resmî bir sayım yapmaz; sesleriyle birlikte gündelik konuşmanın alaycı ve canlı havasını taşır. Böylece anlatım, doğrudan göz önüne gelen bir tablo kurar.
Yokluk anlatılarında, eski günleri hatırlatırken, taşınma sırasında eşyaların yetersizliğini söylerken ve bir düzen kurmaya yetmeyen birkaç parçayı küçümserken daha doğal, etkili, yerinde ve canlı duyulur.