Anlamı
1) söz ve davranışta ölçü dışına çıkmak, gereksiz, aşırı davranışta bulunmak:
'Hatta daha ileriye giderek başka ve daha tuhaf şeyler düşündüm.' -S. F. Abasıyanık. 2) ilerlemek, gelişmek:
'Hiçbir medeniyet bütün alanlarda başka bir medeniyetten daha ileri gittiğini iddia edemez.' -C. Meriç.
Detaylı Açıklama
İleri gitmek deyimi, birinci anlamda söz ve davranışta ölçü dışına çıkmak, gereksiz ya da aşırı davranmak; ikinci anlamda ise ilerlemek, gelişmek demektir. Bu iki anlam bağlama göre kolayca ayrılır. Tartışma ya da davranış bağlamında kullanıldığında sınırı aşma, haddini zorlama ve abartı hissi verir. Gelişme bağlamında ise daha olumlu bir ilerleme ve seviye artışı anlatır. Deyim bu yüzden hem eleştirel hem nötr hatta olumlu bir renge bürünebilir. Cümlede geçtiğinde, ya bir ölçü aşımı ya da bir gelişme çizgisi sezilir. İki anlamın birlikte bulunması deyimi oldukça esnek kılar. Kısacası ileri gitmek, bağlama göre ya aşırılığı ya da ilerlemeyi anlatan çift yönlü ve yaygın bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Şaka yapayım derken ileri gittiğini sonradan kendi de kabul etti.
- Bu teknoloji birkaç yılda tahmin edilenden çok daha ileri gitti.
- Tartışmada ileri gitmeseydi dostlukları o kadar zedelenmeyecekti belki de orada.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Sözde, tavırda veya müdahalede sınır aşımı varsa olumsuz duyulur. Böyle durumlarda deyim, kişinin ölçüyü kaçırdığını ve gereksiz yere sertleştiğini anlatır, tepkiyi büyütür ve uyarı doğurur.
Gelişme, ilerleme ve seviye yükselmesini anlatır. Özellikle bilim, teknoloji, kurumlaşma ve çalışma düzeni gibi alanlarda olumlu bir mesafe alındığını düşündürür ve başarıyı görünür kılar, güven verir.
Tartışma ve davranış örneklerinde sınır aşma öne çıkar; gelişim ve seviye konuşuluyorsa olumlu ilerleme anlamı baskın olur. Cümlenin çevresi bunu açıkça belirler ve anlamı netleştirir.