Anlamı
çok üşümek.
Detaylı Açıklama
İliği kemiği donmak deyimi, çok üşümek anlamına gelir. Ancak bu anlatım basit bir serinleme değil, soğuğun insanın en içine kadar işlediği ağır bir üşüme hâlini betimler. Bu nedenle kış günleri, yağmurlu yolculuklar, açık arazide beklemeler ya da ıslaklık yüzünden yaşanan sert soğuk durumlarında sıkça kullanılır. Deyimde bedenin en iç parçaları anılarak soğuğun yüzeyde kalmadığı özellikle vurgulanır. Cümlede geçtiğinde yalnız fiziksel rahatsızlık değil, çaresizlik ve dayanma sınırına yaklaşma hissi de duyulur. Söz hem abartılı hem de çok canlı bir anlatım gücü taşır. Bu yüzden sert kış anlatılarında kolayca akılda kalır. Kısacası iliği kemiği donmak, soğuğun insanı bütün gövdesiyle kavradığı aşırı üşüme hâlini anlatan etkili bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Dağ başında otobüs beklerken iliği kemiği dondu, elleri orada uyuştu.
- Yağmur altında saatlerce kalınca çocuğun iliği kemiği donmuştu akşama doğru.
- Gece nöbetinde rüzgâr öyle sertti ki hepimizin iliği kemiği dondu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Temelde fiziksel soğuğu anlatır. Yine de bazen korku ya da ürpertiyi kuvvetlendirmek için mecaz destekli kullanımlar da görülebilir, fakat ana anlamı üşümektir gündelik dilde çoğu zaman.
Çünkü soğuğu yalnız ten üzerinde bırakmaz; onu bedenin en iç noktalarına kadar götürür. Böylece dinleyen kişi sıradan değil, dayanılması güç bir üşüme kolayca hayal eder.
Kış yolculuklarında, açık havada uzun bekleyişlerde, yağmur altında kalınan durumlarda ve sobasız mekân anlatılarında en doğal biçimde duyulur. Soğuğun insanı çaresiz bıraktığı her sahnede etkili bir seçimdir.