Anlamı
anlayışlı ve zeki:
'Bir kedi kadar çevik, açıkgöz olan İzmirli Nusret, lisenin onuna kadar okumuş, cin gibi bir delikanlıydı.' -O. Kemal.
Detaylı Açıklama
İn gibi sözü, anlayışlı, zeki ve açıkgöz kişiler için kullanılan eski ama canlı benzetmelerden biridir. Buradaki in, hayvan yuvası anlamı üzerinden sezgili, dikkatli ve çevik davranma çağrışımı kurar. Bu yüzden birinin olayları çabuk kavraması, söyleneni hemen anlaması ya da fırsatı hızlı fark etmesi anlatılırken kullanılır. Söz çoğu zaman hafif övgü ve hayranlık taşır; bazen de kişinin açıkgözlüğünü biraz temkinli bir biçimde işaret eder. Cümlede kullanıldığında zekâ, kavrayış hızı ve pratiklik duygusu belirginleşir. Günlük dilde çok yaygın olmasa da bağlam içinde canlılığını koruyan bir anlatımdır. Kısacası in gibi, bir kişinin anlayışlı ve uyanık oluşunu kısa yoldan anlatan dikkat çekici bir sözdür.
Örnek Cümleler
- Yeni çırak in gibi çocuk çıktı, işi iki günde kavradı.
- Komşunun kızı in gibi, kimsenin söylemediğini hemen anlıyor gerçekten artık.
- O in gibi delikanlı pazardaki fırsatı herkesten önce fark etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Daha çok anlayışlı, zeki, hızlı kavrayan ve açıkgöz kişileri anlatır. Burada vurgulanan şey kaba güç değil, pratik akıl, dikkat ve hızlı sezgidir. Kişinin çevresini hemen okuma yeteneği öne çıkar.
Bağlama göre değişir; çoğu zaman övgü taşır. Ancak kişinin aşırı açıkgözlüğü ya da kurnazlığa yakın tarafı vurgulanıyorsa hafif temkinli bir ton da duyulabilir. Bu yüzden ses tonu anlamı belirler.
Evet, çok sık duyulmasa da bağlam içinde kolayca anlaşılır. Özellikle yaşlı kuşakların dilinde ve hikâye anlatımında hâlâ canlı ve anlaşılır bir etkisi vardır. Eski söyleyişlerden biri olarak hemen sezilir.