Anlamı
1) patlamak; 2) mec. birdenbire şiddetle ortaya çıkmak:
'... biraz sonra hiddet, birikmiş kin, kıskançlık birdenbire infilak etti.' -A. H. Tanpınar.
Detaylı Açıklama
İnfilak etmek deyimi, asıl anlamıyla bir şeyin patlamasını, mecaz anlamıyla da bastırılmış bir duygu, gerilim ya da olayın birdenbire şiddetli biçimde ortaya çıkmasını anlatır. Bu yüzden söz hem gerçek patlamalar için hem de öfke, kavga, panik ve birikmiş huzursuzlukların ansızın açığa çıkması için kullanılır. Kelimenin sesi bile ani ve sarsıcı bir etki taşır. Bir şey infilak ettiğinde yavaş gelişen bir değişimden değil, bir anda kontrolü bozan sert bir çıkıştan söz edilir. Cümlede kullanıldığında hız, şiddet ve beklenmedik kırılma duygusu öne çıkar. Deyim bu yönüyle sıradan belirme ya da açığa çıkma sözlerinden daha sert bir hava taşır. Kısacası infilak etmek, birikmiş gücün ya da duygunun ansızın patlayarak ortaya çıkmasını anlatan kuvvetli bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Kilerde unutulan tüp gece yarısı infilak edince bütün evi sarstı.
- Toplantıda biriken öfke sonunda infilak etti ve herkes birbirine bağırdı.
- Yıllardır sustuğu mesele, babasının tek sözüyle infilak etti bir anda.
Kökeni ve Hikayesi
Kelime Arapça kökenli infilak sözcüğünden gelir; asıl anlamdaki patlama düşüncesi zamanla duyguların ve olayların aniden açığa çıkışını anlatan mecazlara da taşınmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, gerçek patlamalar için kullanılabildiği gibi öfke, kavga, panik ve bastırılmış duyguların birden ortaya çıkması için de mecaz anlamda rahatça kullanılır günlük dilde sık sık.
Çünkü infilak etmek, yavaş açılmayı değil, bir anda şiddetle ortaya çıkan kırılmayı anlatır. Bu yüzden sözde hız, sertlik ve sarsıntı duygusu birlikte güçlü biçimde bulunur.
Yakınlık, ikisinin de şiddetli tepki ve sarsıntı alanında yer almasındadır. Ancak infilak etmek patlama anını, infial uyandırmak ise bu patlamanın çevrede doğurduğu öfkeyi öne çıkarır.