Anlamı
insanın haklı veya haksız yere adı bir defalık kötüye çıktı mı ondan sonra yaptıkları hep o gözle değerlendirilir.
Detaylı Açıklama
İnsanın adı çıkacağına canı çıksın atasözü, kişinin kötü bir şöhrete kavuşmasının son derece yıkıcı sonuçlar doğurduğunu anlatır. Bir insanın adı bir kez kötüye çıkarsa, sonra yaptığı her iş aynı kuşkuyla değerlendirilir ve bu lekeyi silmek çok zor olur. Bu yüzden atasözü daha çok itibar, namus, güven ve toplum içindeki görünürlük üzerine konuşulurken kullanılır. Söz, bazen acımasız toplumsal yargıyı eleştirir, bazen de kötü ünün ne kadar kalıcı olabileceğini hatırlatır. Cümlede kullanıldığında korku, dikkat ve itibar kaygısı hissedilir. İnsanların söz ve davranışlarının sonuçlarına karşı uyarıcı bir tondadır. Kısacası bu atasözü, kötü şöhretin insanı uzun süre takip eden ağır bir yük olduğunu anlatır.
Örnek Cümleler
- Annesi onu uyarıp insanın adı çıkacağına canı çıksın dedi sertçe.
- Mahallede bir dedikodu yayılınca herkes insanın adı çıkacağına canı çıksın sözünü andı.
- Usta, çıraklarına insanın adı çıkacağına canı çıksın diyerek itibarın önemini anlattı.
Kökeni ve Hikayesi
Atasözü, toplumsal itibarın ağır sonuçlar doğurduğu geleneksel çevrelerde gelişmiş; kötü adın kalıcılığını abartılı ama etkili biçimde anlatan bir öğüt olmuştur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü kötü şöhretin insanı uzun süre takip ettiğini ve bazen masum davranışları bile gölgelediğini anlatır. Sertlik, itibar kaybının ağırlığını daha çarpıcı ve unutulmaz göstermeye yarar.
Evet, atasözü yalnız kişinin davranışını değil, toplumun hafızasını ve yargılayıcı tavrını da gösterir. Bir kez oluşan kötü kanaatin kolay silinmediğini açık ve sert biçimde belirtir.
Evet, özellikle sosyal çevre, iş hayatı ve dijital görünürlük çağında daha da anlamlıdır. Bir kez yayılan kötü ünün etkisi uzun süre devam edebilir ve kolayca silinmeyebilir.