Anlamı
toplum içinde herkesin bir değeri vardır ancak züğürtlere değer verilmez.
Detaylı Açıklama
İnsanın kötüsü olmaz; meğer ki parası olmaya atasözü, toplumun çoğu zaman insanı ahlakına ya da kişiliğine göre değil, maddi durumuna göre değerlendirdiğini eleştirel bir dille anlatır. İlk bakışta insanların hepsinin kıymetli olduğu söyleniyor gibidir; ancak ikinci bölüm, yoksul olana aynı değerin verilmediğini acı biçimde ortaya koyar. Bu yüzden atasözü hem toplumsal ikiyüzlülüğü hem de paranın insanlar üzerindeki belirleyici etkisini gösterir. Cümlede kullanıldığında sitem, kırgınlık ve gerçekçilik duygusu sezilir. Yoksulluğun yalnız ekonomik değil sosyal bir görünmezlik ürettiğini de düşündürür. Özellikle zor günlerde insanların tavrının nasıl değiştiğini çarpıcı biçimde ortaya koyar. Kısacası bu atasözü, toplumun paraya göre değer biçme eğilimini eleştiren keskin bir halk gözlemidir.
Örnek Cümleler
- Babam, fakirin hâlini anlatırken insanın kötüsü olmaz; meğer ki parası olmaya dedi.
- İşler bozulunca dostların tavrı değişti; insanın kötüsü olmaz; meğer ki parası olmaya.
- O acı tecrübeyi yaşayınca insanın kötüsü olmaz; meğer ki parası olmaya sözünü anladı.
Kökeni ve Hikayesi
Atasözü, yoksulluk karşısında değişen toplumsal tutumları gözlemleyen halkın, para ile itibar ilişkisini eleştirel bir biçimde özetlemesiyle doğmuştur.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İnsanların çoğu zaman kişiye karakterine göre değil, parasına göre değer vermesini eleştirir. Böylece toplum içindeki eşitsiz bakışın ne kadar yaygın olduğunu daha görünür kılar bize.
Çünkü ilk bölüm herkese değer veriliyormuş izlenimi yaratır, ikinci bölüm ise bunun yoksullar için geçerli olmadığını söyler. Bu çelişki, sözün eleştirel etkisini daha da güçlendirir.
Evet, ekonomik güç ile toplumsal saygınlık arasındaki ilişki bugün de sürdüğü için atasözü hâlâ anlaşılır ve çarpıcıdır. Bu yönüyle güncelliğini güçlü biçimde korur bugün bile.