Anlamı
1) çok acıkmak; 2) çok şekerli veya yağlı yiyecek ağır gelmek.
Detaylı Açıklama
İçi bayılmak deyimi iki anlamda kullanılır. Birincisi çok acıkmak, midenin boşluğundan dolayı bayılacak gibi hissetmektir; uzun süre yemek yememiş kişi bu duyguyu yaşar. İkincisi çok şekerli, yağlı veya ağır bir yiyeceğin midede ağırlık yapması, insanı bunaltmasıdır. İlk bakışta iki anlam birbirine zıt gibi görünür: birinde açlık, diğerinde tokluk söz konusudur. Ancak ortak payda midenin verdiği rahatsızlık hissidir; her iki durumda da mide 'bayılmıştır', yani normal işlevini sürdüremez hâle gelmiştir. Birinci anlam günlük konuşmada daha yaygındır; kişi öğle yemeğini atladığında 'içim bayıldı' der. İkinci anlam özellikle bayram ziyaretlerinde, tatlı ikramlarından sonra çok duyulur. 'Bayılmak' fiili burada beğenme değil, dayanamama ve bunalma anlamındadır.
Örnek Cümleler
- Sabahtan beri bir şey yemedim, içim bayıldı, hemen bir şeyler atıştırmalıyım.
- O kadar baklava yedim ki içim bayıldı, bir daha bakamam tatlıya.
- Çocuklar okul çıkışı 'içimiz bayıldı' diye bağırarak eve koşuyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bağlam açıkça belirler. Kişi uzun süre yemek yememiş ve açlıktan söz ediyorsa birinci anlam geçerlidir. Aşırı tatlı veya ağır yiyecek yedikten sonra söyleniyorsa ikinci anlam kastedilir. Genellikle cümledeki ek bilgiler hangi anlam olduğunu hemen ortaya koyar.
Günlük dilde 'bayılmak' hem 'çok beğenmek' hem de 'kendinden geçmek, dayanamamak' anlamlarında kullanılır. Bu deyimde ikinci anlam geçerlidir: mide dayanamaz hâle gelmiştir. Kişi yiyecekten hoşlandığı için değil, midesinin kaldıramadığı için bayılma hissini yaşar.
Çocuklar açlık duygusunu abartılı biçimde ifade etme eğilimindedir ve 'içim bayıldı' kalıbı bu abartıya çok uyar. Ayrıca sözcüğün ses yapısı çocuklar için söylemesi kolay ve eğlencelidir. Okul çıkışlarında en sık duyulan cümlelerden biri 'anne içim bayıldı'dır.