Anlamı
boncuk vb.ni ipliğe geçirmek.
Detaylı Açıklama
İpe dizmek deyimi, boncuk, nazarlık, tespih taşı, kurutmalık yiyecek ya da benzeri küçük parçaları bir ip üzerine sıra hâlinde geçirmek anlamında kullanılır. İlk bakışta bütünüyle somut bir iş gibi görünse de bu söz düzen kurma, peş peşe sıralama ve dağınık parçaları bir bütün hâline getirme düşüncesini de taşır. Bu yüzden yalnız el işi ve mutfak işleri değil, bazen mecazlı biçimde olayları veya kişileri art arda sıralamak için de kullanılabilir. Cümlede kullanıldığında emek, sabır ve düzen duygusu belirir. Her parçanın tek tek geçirilmesi, işin ince ve dikkat isteyen yönünü görünür kılar. Kısacası ipe dizmek, küçük unsurları bir sıraya koyup bütünleştirmeyi anlatan temel ve canlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Nine, kışlık biberleri avluda tek tek ipe dizdi sabah erkenden.
- Çocuklar boncukları renklerine göre ipe dizdiler büyük bir dikkatle.
- Usta kadın, kurutacağı patlıcanları ipe dizmesi için komşularından yardım istedi.
Kökeni ve Hikayesi
Deyim, ip üzerine nesneleri sıra ile geçirme işinden doğmuş; halk dilinde hem gerçek hem de genişleyen mecaz anlamlarla yerleşmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğunlukla gerçek anlamda kullanılır, fakat bazen olayları ya da kişileri peş peşe sıralamayı anlatmak için mecazlı biçimde de kullanılabilir rahatlıkla orada da yine kolaylıkla ayrıca.
Sabır, düzen ve el emeği duygusu öne çıkar. Çünkü küçük parçaları tek tek geçirerek bir bütün oluşturmak dikkat isteyen bir uğraştır gerçekten çoğu zaman orada.
Daha çok mutfak hazırlıklarında, kurutmalık işlerinde, boncuk işlerinde ve el emeği gerektiren düzenleme işlerinde sık görülür. Somut ve gündelik bir anlatımı vardır bugün de hâlâ.