Anlamı
1) tutuda tutmak; 2) baskı altına almak.
Detaylı Açıklama
İpotek altında tutmak deyimi, bir kişiyi ya da bir şeyi tam serbest bırakmamak, üzerinde sürekli baskı kurmak veya elinde tutmak anlamında kullanılır. Asıl anlamı taşınmaz malın bir borç karşılığında güvenceye bağlanmasına dayanır; mecaz kullanımda ise manevi baskı, tehdit, çıkar ilişkisi ya da bağımlı bırakma anlamı öne çıkar. Bir kişi başkasının sırrını, borcunu, mecburiyetini ya da zayıf yönünü kullanarak onu kendi iradesine bağlı tutuyorsa bu söz uygun düşer. Günlük dilde patron-çalışan, alacaklı-borçlu, aile içi baskı ve siyasal etkiler gibi pek çok bağlamda kullanılabilir. Söz, özgürlüğün daraldığı ve karar alanının başkasınca sınırlandığı hissini açık biçimde verir. Kısacası ipotek altında tutmak, birini doğrudan ya da dolaylı baskıyla kontrol altında bulundurmayı anlatır.
Örnek Cümleler
- Eski borcunu hatırlatarak onu yıllarca ipotek altında tuttu açıkça.
- Şirket, sözleşme maddeleriyle küçük tedarikçileri adeta ipotek altında tutuyor.
- Ailenin beklentileri genç adamı uzun süre ipotek altında tutmuştu resmen.
Kökeni ve Hikayesi
Deyim, borç karşılığında bir malın ipotekle bağlı tutulması düşüncesinden genişleyerek insanların baskı ve denetim altında tutulmasını anlatan mecazlı kullanıma dönüşmüştür.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kişinin özgür karar verememesini, baskı altında kalmasını ve başkasının etkisiyle hareket etmek zorunda bırakılmasını anlatır. Burada asıl vurgu denetim, bağımlılık ve hareket alanının daralmasıdır.
Hayır, borç ilişkilerinden doğmuş olsa da aile, iş, siyaset ve duygusal ilişkilerde kurulan manevi baskılar için de rahatlıkla kullanılır. Bu yüzden mecaz alanı oldukça geniştir.
Genellikle olumsuz bir ton taşır; çünkü birinin serbestliğinin daraltıldığını, üzerinde sürekli baskı kurulduğunu ve iradesinin rahatça işlemediğini açık biçimde güçlü şekilde düşündürür dinleyene her zaman.