Anlamı
birer birer ve birbiri ardı sıra devrilmek.
Detaylı Açıklama
İskambil kâğıdı gibi devrilmek deyimi, art arda, zincirleme ve hızlı biçimde yıkılmayı anlatır. En küçük bir dengenin bozulmasıyla peş peşe gelen çöküşleri göz önüne getirir. İskambil kâğıtları hafif ve dayanıksız olduğu için, küçük bir dokunuşla birbiri üstüne düşmeleri çok tanıdık bir görüntüdür; deyim gücünü tam da bu görüntüden alır. İnsanlar, eşyalar, düzenekler, şirketler ya da savunmalar için mecazlı biçimde kullanılabilir. Özellikle zayıf dayanaklara kurulmuş yapıların çabucak çökmesini anlatırken etkili olur. Tonunda ani çözülme ve kontrol kaybı hissi vardır. Bu yüzden ani dağılmayı anlatan en görsel deyimlerden biri sayılır. Kısacası iskambil kâğıdı gibi devrilmek, birbirine bağlı unsurların peş peşe ve kolayca çöküşünü anlatan canlı bir deyimdir.
Örnek Cümleler
- Sarsıntı başlayınca eski binalar iskambil kâğıdı gibi devrildi birbiri ardına.
- Savunma hattı bozulunca askerler iskambil kâğıdı gibi devrildiler çaresizce.
- Yanlış kararlar yüzünden şirketin şubeleri iskambil kâğıdı gibi devrilmeye başladı.
Kökeni ve Hikayesi
Deyim, üst üste dizilmiş iskambil kâğıtlarının küçük bir etkiyle ardı ardına yıkılması görüntüsünden doğmuştur.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çünkü iskambil kâğıtları hafif ve dayanıksızdır; küçük bir dengesizlikte art arda düşerler. Deyim de benzer biçimde peş peşe çöküşleri çok net biçimde göz önüne getirir.
Hayır, gerçek yıkılmaların yanında kurumlar, planlar ve savunmalar gibi soyut yapılar için de söylenebilir. Zincirleme çöküş düşüncesi mecaz alanını oldukça genişletir burada da kolayca oldukça.
Ani çözülmeyi ve birbirine bağlı düşüşleri tek görüntüde toplamasıdır. Böylece dinleyen, çöküşün hızını ve kırılganlığını hemen zihninde çok canlı canlandırabilir kolayca, sarsıcı ve unutulmaz biçimde.