Anlamı
adının anılması gerekmiyor.
Detaylı Açıklama
İsmi lazım değil sözü, bir kişinin adını açıkça vermek istemediğimizde kullanılan yerleşik bir ifadedir. Bunun nedeni bazen nezaket, bazen mahremiyet, bazen de kişinin adını anmaya değer görmemek olabilir. Söz, konuşanın ayrıntıya hâkim olduğunu ama adı bilerek sakladığını da gösterir. Bu yüzden hafif mesafeli, kimi zaman alaycı bir hava taşıyabilir. Özellikle dedikodu, günlük anlatı, hatıra ve dolaylı eleştiri cümlelerinde sık duyulur. Kişi bilinsin istenmez ama olayın anlatımı sürsün istenir; bu kalıp tam o noktada devreye girer. Böylece ad geri çekilirken anlatının akışı da korunur. Kısacası ismi lazım değil, adı bilerek gizlenmiş kişileri anlatırken hem mahremiyet hem de mesafe kuran işlevli bir sözdür.
Örnek Cümleler
- ismi lazım değil, eski bir ortak bütün hesabı karıştırıp ortadan kayboldu.
- Mahallede ismi lazım değil bir komşu bu haberi herkese yetiştirmiş yine.
- Toplantıya ismi lazım değil bir misafir gelince herkes birden sustu.
Kökeni ve Hikayesi
Kalıp, adı bilinçli biçimde geri çekme ihtiyacından doğmuş; dolaylı anlatım ve mesafe kurma amacıyla yerleşmiş bir söz hâline gelmiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bir kişinin adını açıkça vermek istemediğimizde kullanılır. Bunun sebebi nezaket, mahremiyet, kırgınlık ya da adı bilerek geri planda bırakma isteği olabilir çoğu durumda gerçekten de.
Hayır, her zaman olumsuz değildir; bazen yalnızca adı gereksiz gördüğümüz için söylenir. Ancak günlük dilde çoğu kez hafif mesafe veya imalı bir ton taşır gene de.
Olayın akışını sürdürürken kişiyi açıkça hedef göstermemeye yarar. Böylece anlatım devam eder, fakat ad bilerek saklanmış ve geri planda tutulmuş olur özellikle orada da bilinçli şekilde.