Anlamı
birinden bir şey isteyen utanır ancak isteği yerine getirmeyen daha çok utanmalıdır.
Detaylı Açıklama
İsteyenin bir yüzü, vermeyenin iki yüzü kara atasözü, ihtiyaç için bir şey istemenin utanılacak bir tarafı olmadığını; asıl ayıbın gücü yettiği hâlde geri çevirmekte olabileceğini anlatır. Atasözü, toplumsal dayanışmayı ve yardımlaşmayı öne çıkarır. İsteyen kişi kısa süreli bir mahcubiyet yaşayabilir; fakat elinde imkân varken vermeyen kişinin vicdani yükü daha ağır sayılır. Bu yüzden söz hem istemeyi meşrulaştırır hem de cömertliği teşvik eder. Özellikle borç isteme, yardım talebi ve zor durum anlatılarında kullanılır. Toplum hayatında paylaşmanın değerini öne çıkaran sıcak bir bakış taşır. Ayrıca ihtiyaç sahibini aşağılamamayı ve istemeyi insanlık hâli olarak görmeyi öğretir. Kısacası bu atasözü, ihtiyacını dile getirmenin ayıp sayılmaması gerektiğini anlatan güçlü ve insani bir ölçüdür.
Örnek Cümleler
- Komşudan un istemeye çekinince annem, isteyenin bir yüzü, vermeyenin iki yüzü kara dedi.
- Delikanlı borç istemekten utandı ama babası isteyenin bir yüzü, vermeyenin iki yüzü kara diye onu cesaretlendirdi.
- Dar günde yardım istemek ayıp değildir; isteyenin bir yüzü, vermeyenin iki yüzü kara derler bizim oralarda.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
İhtiyaç karşısında yardım ya da destek istemeyi meşru gösterir. Çünkü insan bazen tek başına yetmez ve bunu dile getirmek utanç sebebi sayılmamalıdır toplum içinde asla.
Kara yüz, ahlaki ayıp ve vicdani eksiklik anlamı taşır. Yani imkânı varken vermemek, toplum gözünde daha ağır bir kusur sayılır çoğu zaman haklı olarak bile.
Yardımlaşma, cömertlik ve dayanışma değerini öne çıkarır. Böylece ihtiyacı olana el uzatmanın insanlık görevi olduğu hatırlatılmış olur açıkça topluma burada güçlü biçimde yeniden ayrıca hep.