Anlamı
birbirini itmek:
'Gecikme korkusuyla herkes itişip kakışmakta ise kimsenin aklına gelmez konuşmak.' -R. Erduran.
Detaylı Açıklama
İtişip kakışmak deyimi, bir kalabalık içinde insanların birbirini iterek, sıkıştırarak hareket etmesini anlatır. Fiziksel bir teması ifade eder; genellikle dar bir alana sıkışmış, acele eden ya da sabırsız bir kalabalığın davranışını betimler. Deyim, otobüs duraklarında, market kuyruklarında, konser girişlerinde ya da panik anlarında yaşanan kaotik hareket için kullanılır. İçinde düzensizlik, saygısızlık ve kontrolsüzlük vardır. Bazen de iki kişi arasındaki hafif arbadeyi, el şakasını ya da birbirini itme eylemini anlatmak için tercih edilir. Söz, kullanıldığı cümlede hemen bir kalabalık ve kargaşa imgesi oluşturur. Türkçede bu tür ikili fiil yapıları eylemin karşılıklılığını ve sürekliğini güçlü biçimde hissettirir. Söz duyulduğu anda dinleyende kalabalık, gürültü ve hareketlilik canlanır.
Örnek Cümleler
- Kapılar açılır açılmaz herkes itişip kakışarak içeri daldı, neredeyse yaşlı kadın düşüyordu.
- Çocuklar bahçede itişip kakışırken birinin dirseği cama geldi ve cam paramparça oldu.
- İndirimli ürünlerin önünde müşteriler itişip kakışmaya başlayınca güvenlik araya girdi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğunlukla olumsuz bir kargaşayı betimler; ama çocukların oyun sırasında birbirini itmesi gibi masum sahnelerde de kullanılabilir. O zaman ton daha hafif ve şikâyetçi olmaktan çok betimleyici kalır.
Arbede daha ciddi, bazen yumruklu bir çatışmayı çağrıştırır. İtişip kakışmak ise henüz kavgaya dönmemiş, daha çok fiziksel sıkışıklıktan kaynaklanan kontrolsüz bir hareketi anlatır. Şiddeti daha düşük, kalabalık etkisi daha belirgindir.
Nadiren mecazi kullanılır; genellikle fiziksel bir sahneyi betimler. Ancak 'fikirler arasında itişip kakışmak' gibi edebî bir bağlamda düşüncelerin çatışmasını anlatmak için de tercih edilebilir, bu kullanım daha az yaygındır.