Anlamı
doğru olmakla birlikte başkalarının işine gelmeyen sözleri söyleyenlerin sevilmediğini anlatan bir söz.
Detaylı Açıklama
Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar atasözü, doğru olan söz her zaman insanların işine gelmediği için, gerçeği açıkça söyleyen kişinin sevilmeyebileceğini anlatır. Buradaki vurgu, doğrunun değersiz olması değil, kabul edilmesinin zor olması üzerinedir. İnsanlar çıkarlarına, rahatlarına ya da alıştıkları düzene aykırı gelen gerçekleri duymak istemezler. Bu yüzden doğruyu söyleyen, çoğu zaman rahatsızlık veren kişi durumuna düşer. Atasözü hem doğru sözlülüğü över hem de bunun bedelini hatırlatır. Gündelik dilde acı ama gerçek eleştiriler, toplumsal yüzleşmeler ve çıkar çevrelerini rahatsız eden açıklamalar için çok yerindedir. Kısacası söz, gerçeğin kıymetini teslim ederken, onu dile getirmenin çoğu zaman yalnızlık ve dışlanma getirebileceğini söyler. Bu nedenle açık sözlülüğün değerini korurken, toplumsal bedelini de unutturmayan sert ama gerçekçi bir atasözüdür.
Örnek Cümleler
- Toplantıda açık konuşunca yine doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar sözü akla geldi.
- Gerçeği yüzlerine vurduğu için sevmediler; doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar.
- Doğru söyleyeni dokuz köyden kovarlar ama o buna aldırmayıp yine susmadı.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Asıl eleştirilen, doğruya tahammül edemeyen insan tavrıdır. Doğru sözün değeri kabul edilir, sorun onu karşılayan zihniyettedir. Bu yüzden atasözü, toplumsal ikiyüzlülüğe dönük bir eleştiri olarak da okunur.
Dokuz sayısı burada çokluğu ve tekrar eden dışlanmayı güçlendirir. Yani kişi bir yerde değil, nereye gitse benzer tepki görür gibidir. Bu abartı, doğrunun ne kadar rahatsız edici bulunabildiğini daha çarpıcı kılar.
Acı gerçeği söylediği için yalnız kalan, eleştirilen ya da dışlanan kişilere bir tür teselli olabilir. Yalnızlığın bazen doğruluk bedeli olduğunu hatırlatır. Böylece kişi yaşadığı tepkiyi kişisel değil, toplumsal bir refleks olarak da görebilir.