Anlamı
1) yalıtmak; 2) mec. yalnız bırakmak.
Detaylı Açıklama
İzole etmek deyimi iki temel anlamda kullanılır. Birincisi teknik anlamda yalıtmaktır; elektrik, ses veya ısı yalıtımı yaparak bir şeyi dış etkenlerden koruma işlemidir. İkincisi ve mecazi anlamı ise bir kişiyi toplumdan, çevresinden ya da grubundan ayırarak yalnız bırakmaktır. Bu ikinci anlam günlük dilde çok daha sık karşılaşılır ve genellikle olumsuz bir bağlam taşır. Birisi iş yerinde dışlandığında, arkadaş grubundan koparıldığında veya toplumdan uzaklaştırıldığında 'izole edildi' denir. Söz, bilinçli bir dışlama eylemini anlatır; tesadüfi bir yalnızlık değil, kasıtlı bir tecrit söz konusudur. Tıp dilinde de hastanın bulaşıcı hastalık nedeniyle ayrı tutulması için kullanılır ve bu bağlamda koruyucu bir tedbiri ifade eder.
Örnek Cümleler
- Pandemi döneminde hastaları izole etmek bulaşın önlenmesinde en etkili yöntemdi.
- Yeni gelen çalışanı ekipten izole ettiler, kimse onunla sohbet etmiyordu.
- Binanın dış cephesini ısı kaybını önlemek için izole ettirdik, faturalar yarı yarıya düştü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Her iki kullanımda da bir şeyi çevresinden ayırma, dış etkilerden kesme eylemi vardır. Teknikte bir malzemeyi dış etkenlerden korumak için yalıtırsınız; toplumsal anlamda ise bir insanı çevresinden kopararak onu yalnız bırakırsınız. Ortak payda ayırma ve tecrit etme eylemidir.
Çoğunlukla olumsuz bağlamda, dışlama ve yalnızlaştırma anlamında kullanılır. Ancak tıbbi bağlamda bir hastayı izole etmek koruyucu ve gerekli bir tedbirdir; burada olumsuzluk yoktur. Kişinin kendi iradesiyle toplumdan uzaklaşması da nötr veya olumlu sayılabilir.
Fransızca 'isoler' fiilinden gelir ve bilim, tıp ve mühendislik terminolojisiyle Türkçeye girmiştir. Zamanla teknik anlamının yanına toplumsal dışlama anlamı eklenmiş ve günlük dilde mecazi kullanımı daha yaygın hâle gelmiştir. Özellikle medya dili bu yayılmada etkili olmuştur.