Anlamı
1) çok zayıflamak, bir deri bir kemik durumuna gelmek:
'Sıtmalı arabacıların titredikleri, cılız, kadidi çıkmış öküzlerin iç ezici bir şekilde düşündükleri görülürdü.' -S. F. Abasıyanık. 2) iskeleti görünmek.
Detaylı Açıklama
Kadidi çıkmak deyimi, birinin veya bir hayvanın aşırı derecede zayıflayarak bir deri bir kemik hâline gelmesini, iskeletinin belirginleşmesini ifade eder. "Kadid" sözcüğü Arapça kökenli olup kurutulmuş et veya iskelet anlamına gelir; dolayısıyla deyim kişinin adeta kurumuş ete ya da iskelete dönmüş görünümünü betimler. Uzun süren hastalık, yetersiz beslenme, ağır çalışma koşulları veya şiddetli stres bu zayıflamaya yol açabilir. Deyim, fiziksel durumun vahametini çarpıcı biçimde vurgular ve dinleyende hemen bir acıma veya endişe duygusu uyandırır. Özellikle kırsal kesimde hem insanlar hem de bakımsız hayvanlar için kullanılır. İkinci anlamıyla iskeletin görünür hâle gelmesini anlatır ki bu da aynı zayıflık tablosunun farklı bir ifadesidir. Halk dilinde abartılı bir betimleme aracı olarak sıkça tercih edilir ve kişinin sağlık durumuna dikkat çekmeyi amaçlar.
Örnek Cümleler
- Ameliyattan sonra aylarca yatakta kaldı, kadidi çıktı, eski hâlinden eser kalmadı.
- Kışın yem bulamayan sürünün kadidi çıkmıştı, çoban yardım istemek zorunda kaldı.
- Sınav döneminde ne yemek yedi ne uyudu, kadidi çıkmış hâlde notları öğrenmeye gitti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kadid, Arapça kökenli bir sözcük olup kurutulmuş et veya iskelet anlamı taşır. Deyimde kişinin vücudundaki yağ ve kas dokusunun erimesiyle adeta kurumuş ete ya da iskelete dönmüş görüntüsünü betimlemek için kullanılır.
Çoğu zaman abartılı bir betimleme aracıdır; kişi gerçekten iskelete dönmemiş olsa bile belirgin zayıflaması bu ifadeyle vurgulanır. Ancak ciddi beslenme bozuklukları veya uzun süreli hastalıklarda neredeyse gerçekçi bir tasvir hâlini alabilir.
Her iki deyim de aşırı zayıflığı anlatır ancak kadidi çıkmak tüm vücudun iskelet görünümüne kavuşmasını ifade ederken kaburgaları çıkmak özellikle göğüs kafesindeki kemiklerin belirginleşmesine odaklanır. Kadidi çıkmak daha kapsamlı bir zayıflık tablosu çizer.