Anlamı
bir şeyi güvenle doğrulamak:
'Aklı yerinde ama sabaha çıkamayacağına kalıbımı basarım.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Kalıbını basmak deyimi, bir kişinin bir konuda son derece emin olduğunu ve bu eminliğini güçlü bir şekilde ifade ettiğini anlatır. Kişi, söylediği şeyin doğruluğundan o kadar emindir ki adeta bedenini, varlığını ortaya koyarak güvence verir. Eski kullanımda kalıp kelimesi beden anlamına geldiğinden, kişi bedenini rehin verecek kadar güvende hisseder. Günlük dilde genellikle olumsuz veya kesin bir sonuç öngörüldüğünde tercih edilir. Sait Faik Abasıyanık gibi usta yazarların eserlerinde de karşılaşılan bu deyim, iddia ve kesinlik bildiren cümlelerde anlam gücünü artırır. Yemin etmenin en güçlü biçimlerinden biri olarak kabul edilir. Kalıp burada bedeni temsil eder; kalıbını basmak, bedenini ortaya koyarak iddianın arkasında durmak demektir.
Örnek Cümleler
- Bu takım bu maçı kazanamaz, kalıbımı basarım dedi ve sonunda haklı çıktı.
- Yarın yağmur yağacağına kalıbını bastı, hava raporuna bile bakmadan emindi.
- Komşusu bu işten vazgeçmeyeceğine kalıbını basıyordu, onu çok iyi tanıyordu çünkü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, bir kişinin bir konuda son derece emin olduğunu ve bu eminliğini kesin bir şekilde ifade ettiğini anlatır. Kişi söylediğinin doğruluğundan o kadar emindir ki adeta bedenini ortaya koyarak güvence verir.
Burada kalıp sözcüğü eski Türkçede beden anlamına gelir. Kişi bedenini rehin verecek kadar emin olduğunu belirtir. Dolayısıyla kalıbını basmak, bedenini ortaya koymak gibi güçlü bir kesinlik ifadesi taşır.
Deyim hem olumlu hem olumsuz bağlamlarda kullanılabilir, ancak genellikle olumsuz veya kaçınılmaz bir sonuç öngörüldüğünde tercih edilir. Bir şeyin kesinlikle gerçekleşeceğine veya gerçekleşmeyeceğine dair güçlü bir inanç ifade eder.