Anlamı
1) bir şeyin etkisinden kurtulamayacak duruma düşmek:
'Kendini genç yaşında rakıya kaptırdı, çok sürmedi, sonunda perişan oldu.' -O. C. Kaygılı. 2) uğraşmaya başladığı bir işten kendini kurtaramamak.
Detaylı Açıklama
Kendini kaptırmak deyimi, kişinin bir şeyin etkisinden kurtulamayacak duruma düşmesini veya uğraşmaya başladığı bir işten kendini kurtaramamasını ifade eder. Birinci anlamında kişi bir alışkanlığın, duygunun veya tutkun etkisi altına girerek kontrolünü kaybeder. İkinci anlamında ise başladığı bir faaliyete o kadar dalar ki zamanın ve çevresinin farkına varamaz. Deyim hem olumlu hem olumsuz bağlamlarda kullanılabilir: bir kitaba kendini kaptırmak olumlu bir durumken kumara kendini kaptırmak olumsuz bir sonuç doğurur. Türk edebiyatında karakterlerin tutkularını ve zaaflarını betimlemek için sıkça tercih edilir. Günlük dilde de bir işe, hobiye veya duyguya aşırı bağlanma durumunu anlatmak için yaygın biçimde söylenir. Deyimin güçlü anlatım kapasitesi onu dilimizin en sık kullanılan ifadelerinden biri yapmıştır.
Örnek Cümleler
- Roman o kadar sürükleyiciydi ki kendimi kaptırdım ve sabaha kadar okudum.
- Gençliğinde eğlenceye kendini kaptırdı ve derslerini tamamen ihmal etti.
- Müziğe kendini kaptıran sanatçı sahnede gözlerini kapatarak çalmaya devam etti.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, kişinin bir şeyin etkisinden çıkamamasını veya başladığı bir işe öyle dalmasını ki kendini kurtaramamasını ifade eder. Hem olumlu hem olumsuz bağlamlarda kullanılan çok yönlü bir ifadedir.
Evet, bir kitaba, müziğe veya sanata kendini kaptırmak olumlu bir anlatım taşır. Ancak zararlı alışkanlıklara veya kontrolsüz duygulara kendini kaptırmak olumsuz bir durumu betimleyen farklı bir kullanımdır.
Kendini kaptırmak bir şeyin etkisinden çıkamama durumunu anlatır ve dış bir etken söz konusudur. Kendini bırakmak ise kişinin kendi iradesiyle bakımını ihmal etmesi veya gevşemesi anlamına gelir.