Anlamı
bir şeyin gelirini önceden götürü olarak satmak.
Detaylı Açıklama
Keseneğe vermek deyimi, bir şeyin gelirini önceden götürü bir bedelle satmak anlamında kullanılır. Osmanlı iltizam sisteminde gelir sahipleri, tahsilat riskini üstlenmek istemediğinde gelirlerini mültezim denilen kişilere belirli bir tutar karşılığında devrederdi. Bu işlem sayesinde gelir sahibi peşin para elde eder, tahsilat yükümlülüğünden kurtulurdu. Deyim tarihî ekonomik düzeni yansıtan önemli bir ifade olup günümüzde daha çok tarihî edebiyat ve akademik metinlerde karşılaşılır. Mecazi olarak ise bir varlığın veya hakkın gelirinden feragat ederek karşılığını peşin almak bağlamında kullanılabilir. Türk mali tarihini anlatan eserlerde sıklıkla geçen bu deyim, iltizam sisteminin nasıl işlediğini somutlaştıran önemli bir kültürel ifadedir. Bu deyim aynı zamanda risk yönetimi kavramının tarihî köklerine ışık tutan ve mali düşünce biçimini yansıtan önemli bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Toprak sahibi hasadın gelirini keseneğe vererek peşin parayı cebine koydu.
- Savaş yıllarında birçok timar sahibi gelirini keseneğe verip cepheye koştu.
- Vakfın yıllık gelirini keseneğe veren mütevelli, riski tamamen devralmış oldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Bu deyim, bir şeyin gelirini önceden götürü bir tutar karşılığında satmak anlamına gelir. Gelir sahibi tahsilat riskini başkasına devredip karşılığında peşin ödeme alır. Bu yöntem özellikle gelecekteki gelir belirsizliğinden korunmak isteyen kişiler için tercih edilirdi.
Keseneğe vermek gelir sahibinin hakkını satmasını, keseneğe almak ise bir kişinin bu gelir hakkını satın almasını ifade eder. Birinde satan, diğerinde alan taraf ön plandadır.
Osmanlı İmparatorluğu döneminde iltizam sistemi çerçevesinde yaygın olarak kullanılırdı. Devlet gelirleri, toprak gelirleri ve vakıf hasılatları bu yöntemle götürü olarak devredilebilirdi. Bu dönemde devlet gelirleri ve vakıf hasılatları iltizam yöntemiyle yaygın biçimde yönetilirdi.