Anlamı
titiz ve ayrıntılı bir biçimde incelemek, önemle üstünde durmak:
'Senin gibi kılı kırk yaran bir kıza name beğendirme başarısından dolayı sevgiliniz beyefendiyi kutlarım.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Bu deyim, bir konuyu aşırı derecede titiz, ayrıntılı ve ince eleyip sık dokuyan bir tavırla ele almak anlamında kullanılır. Kişi küçük ayrıntıları bile atlamaz, her olasılığı düşünür ve işi kusursuz yapmaya çalışır. Günlük hayatta evrak kontrolü, teknik iş, planlama, akademik çalışma, alışveriş, inceleme ve karar verme süreçlerinde sıkça duyulur. Deyim bazen olumlu bir dikkat ve özen göstergesi olarak kullanılır, bazen de gereğinden fazla detaycılığı eleştirmek için söylenir. Bu yüzden bağlama göre titizlik ile aşırılık arasında gidip gelebilir. Türkçede detaylara büyük önem veren kişileri ve süreçleri anlatan çok yaygın deyimlerden biridir. Özellikle bir işin ince noktasını atlamamak isteyen, küçük hataları bile sorun eden ya da mükemmeliyetçi davranan kişiler için oldukça uygun bir anlatım sunar.
Örnek Cümleler
- Sözleşmeyi kılı kırk yararak inceledi.
- Annem alışverişte kılı kırk yarar, kolay kolay bir şey beğenmez.
- Bu projede kılı kırk yarmadan hareket etmek riskli olur.
Kökeni ve Hikayesi
Rivayete göre bu deyim, eski zaman zanaatkârlarının ince işçilik göstermek için bir kılı bile kırk parçaya ayıracak kadar titiz çalışmasından gelir. Bir başka anlatıya göre kadıların davalarda çok ince ayrıntılara dikkat etmesinden türemiştir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, bazen dikkat ve özeni över, bazen de gereksiz ayrıntıcılığı eleştirmek için kullanılır. Deyim bazen olumlu bir dikkat ve özen göstergesi olarak kullanılır, bazen de gereğinden fazla detaycılığı eleştirmek için söylenir.
Titiz, ayrıntıcı, mükemmeliyetçi ya da karar verirken her ihtimali düşünen kişiler için daha sık söylenir.
Teknik inceleme, planlama, belge kontrolü ve hata payının az olması gereken işlerde çok doğal kullanılır.