Anlamı
çok sayıda insanı kılıçla topluca öldürmek:
'Bizim zavallı soydaşlarımıza kadar önünüze kim rast geldiyse kılıçtan geçirdiniz.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
"Kılıçtan geçirmek" deyimi, çok sayıda insanı kılıçla toplu olarak öldürmek, bir kitleyi katletmek anlamına gelir. Tarihsel anlatılarda özellikle savaş sonrasında ya da bir şehrin ele geçirilmesinin ardından yaşanan toplu katliamlarda kullanılır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu eserlerinde "Önünüze kim rast geldiyse kılıçtan geçirdiniz" diyerek bu deyimi savaşın vahşetini anlatmak için kullanmıştır. Deyimdeki geçirmek fiili, kılıcın art arda birçok kişinin üzerinden geçirilmesini, yani toplu ve sistematik bir öldürmeyi vurgular. Edebiyatta ve tarih yazımında vahşet ve katliam sahnelerini betimlemek için tercih edilir. Yakup Kadri Karaosmanoğlu eserlerinde "önünüze kim rast geldiyse kılıçtan geçirdiniz" diyerek bu deyimi savaşın vahşetini anlatmak için kullanmıştır.
Örnek Cümleler
- Ordu şehre girdiğinde yoluna çıkan herkesi acımadan kılıçtan geçirdi.
- Tarih kitapları o savaşta köy halkının kılıçtan geçirildiğini aktarıyor.
- Savaşın en karanlık sayfaları masum insanların kılıçtan geçirildiği olaylarla dolu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Esas olarak savaş, katliam ve tarihsel şiddet bağlamlarında kullanılır. Günlük ya da mecazi anlamda kullanımı son derece nadirdir; çünkü deyim çok ağır bir anlam yükü taşımakta ve sıradan bir çatışmayı değil, toplu ölümü anlatmaktadır. Bu nedenle ağırlıklı olarak edebi ve tarih anlatılarında karşılaşılır.
Evet, özellikle tarihsel anlatımlar, belgeseller, romanlar ve tarihî değerlendirmelerde kullanılmaya devam eder. Modern bir olayı anlatmak için de zaman zaman tercih edilebilir; ancak bu durumda güçlü bir eleştiri ya da kınama tonu taşır.
Deyim özellikle acı, korku, dehşet ve kınama duyguları uyandırır. Toplu şiddeti ve masumların hayatını kaybetmesini doğrudan anlatması nedeniyle edebi anlatımlarda dramatik etki yaratmak için tercih edilir. Seyircide tarihsel acıyı somutlaştırma ve empati oluşturma işlevi görür.