Anlamı
savaşta bir askerin ölüm haberi kendi evine bildirilmek:
'Geçen sene künyesi geldi, dedi.' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
"Künyesi gelmek" deyimi, savaşta bir askerin hayatını kaybettiğine dair resmi ölüm haberinin ailesine ulaşmasını ifade eder. Künye, askerin kimlik bilgilerini taşıyan metal veya bez parçasıdır; asker şehit düştüğünde künyesi birliğinden ailesine gönderilir ve bu resmi bir ölüm bildirimi niteliği taşır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu'nun eserlerinde de geçen bu deyim, cephedeki kayıpların aileye ulaşma biçimini anlatır. Özellikle Kurtuluş Savaşı ve Birinci Dünya Savaşı dönemini işleyen eserlerde sıkça karşılaşılır. Deyim yalnızca askeri bağlamla sınırlıdır ve sivil ölüm haberleri için kullanılmaz. Künyenin gelmesi, ailenin en korkulan anıdır; kapıda beliren resmi görevli, söze gerek kalmadan her şeyi anlatır.
Örnek Cümleler
- Komşunun oğlunun künyesi geldiği günü hiç unutamam, tüm mahalle yas tuttu.
- Yıllarca beklediği haber sonunda künyesiyle geldi, annesi yıkılıp düştü.
- Savaş yıllarında pek çok köye künyeler geldi, hiçbir ev bu acıdan nasibini almadan kurtulamadı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Deyim, esas olarak savaşta hayatını kaybeden bir askerin ölüm haberinin ailesine ulaşması anlamında kullanılır. Ancak günümüz Türkçesinde zaman zaman mecazi biçimde, bir kişinin öldüğünün ya da bir durumun kesin olarak sona erdiğinin öğrenilmesi anlamında da kullanılabilmektedir.
Künye, askerlik terminolojisinde bir kişinin adını, soyadını, sicil numarasını ve diğer kimlik bilgilerini içeren metal ya da bez üzerine yazılmış küçük kimlik belgesidir. Asker hayatını kaybettiğinde bu künye birliğinden ailesine gönderilir ve ölümün resmi bildirimi niteliği taşır.
Türk edebiyatında özellikle Yakup Kadri Karaosmanoğlu ve Halide Edib Adıvar gibi yazarların savaş dönemini anlatan eserlerinde bu deyime sıkça rastlanır. Savaşın yıkıcı etkisini ve ailelerin yaşadığı acıyı somutlaştırmak amacıyla tercih edilen deyim, toplumsal belleğe derinlemesine işlemiştir.