Anlamı
1) kısa bir zaman içinde çok sayıda ölmek: Bu yıl sığırlara kıran girdi. 2) bir şey bulunmaz olmak.
Detaylı Açıklama
"Kıran girmek" deyimi, iki anlamda kullanılır. Birinci anlamıyla kısa bir zaman içinde çok sayıda canlının ölmesini, toplu ölüm yaşanmasını ifade eder; özellikle hayvan sürülerinde salgın hastalık sonucu meydana gelen yaygın ölümler için kullanılır. İkinci anlamıyla bir şeyin birden bulunmaz, elde edilmez hâle gelmesini anlatır. "Kıran" sözcüğü Osmanlı döneminde veba ve kolera gibi salgınlar için yaygın biçimde kullanılmış olup çok sayıda canlıyı kırıp geçiren büyük afeti karşılar. Tarım ve hayvancılıkla geçinen topluluklar için sürülerdeki toplu ölüm büyük bir felaket olduğundan, bu ifade günlük dile güçlü biçimde yerleşmiştir. Her iki kullanımda da ani ve yaygın bir yokluğu, kaybı vurgulayan güçlü bir ifadedir.
Örnek Cümleler
- Bu kış tavuklara kıran girdi, ahırdaki yüz tavuktan ancak onu kurtarabildi.
- Piyasada nitelikli eleman kalmadı, sanki kıran girmiş gibi herkes başka sektöre geçti.
- Köydeki sığırlara kıran girdikten sonra çiftçiler büyük ekonomik sıkıntıya düştü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, deyim hayvanlar için kullanıldığında toplu ölüm anlamı taşırken, mecazi olarak herhangi bir şeyin ya da kişilerin birden azalması veya bulunmaz hâle gelmesi için de kullanılır. Örneğin bir sektördeki işçi azlığı ya da piyasadaki mal kıtlığı için de bu deyime başvurulabilir.
"Kıran" sözcüğü burada salgın hastalık, veba veya toplu ölüme yol açan afet anlamında kullanılır. Osmanlı döneminde veba ve kolera gibi salgınlar için "kıran" tabiri yaygındı. Sözcük, çok sayıda canlıyı kırıp geçiren, yok eden güç anlamını taşır.
Deyimin kökeni Osmanlı dönemine kadar uzanır; özellikle hayvan salgınlarının ve veba gibi büyük salgınların yaşandığı dönemlerde halk arasında yaygınlaşmıştır. Tarım ve hayvancılıkla geçinen topluluklar için sürülerdeki toplu ölüm büyük bir felaket olduğundan, bu ifade günlük dile güçlü biçimde yerleşmiştir.