Anlamı
yaşlandıktan sonra yaşına uymayan davranışlarda bulunmak.
Detaylı Açıklama
"Kırkından sonra azmak" deyimi, bir kişinin yaşı ilerledikten sonra yaşına ve konumuna yakışmayan davranışlarda bulunmasını, ahlaki açıdan bozulmasını veya alışılmadık biçimde çizgisinden sapmasını ifade eder. Kırk yaş Türk ve İslam kültüründe olgunluğun ve aklın kemale erdiği dönem olarak kabul edilir; Hz. Muhammed'e kırk yaşında peygamberlik verilmesi bu inancı güçlendirir. Bu yaştan sonra kişinin yanlışlarını fark edip düzelmesi beklenir; aksine kötüye gitmek toplumsal beklentiye aykırı düşer ve özellikle eleştirilir. Deyim sakin birinin aniden saldırganlaşması, tutumlu birinin savurgan hâle gelmesi gibi her türlü beklenmedik karakter değişimi için de kullanılır.
Örnek Cümleler
- Emekliliğinde gece hayatına merak salan amcası için herkes kırkından sonra azmış diyordu.
- Kırkından sonra azan adam ailesiyle olan ilişkilerini de bir bir kopardı.
- Yıllarca örnek gösterilen müdür kırkından sonra azınca herkes şaşırdı ve hayal kırıklığına uğradı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ağırlıklı olarak ahlaki bozulma için kullanılsa da yaşına uygun olmayan her türlü davranış değişikliği için de söylenebilir. Örneğin sakin bir kişinin aniden saldırgan olması, tutumlu birinin savurgan hâle gelmesi gibi beklenmedik karakter değişimleri de bu deyimle ifade edilir.
Kırk yaş, Türk ve İslam kültüründe olgunluğun ve aklın kemale erdiği dönem olarak kabul edilir. Hz. Muhammed'e kırk yaşında peygamberlik verilmesi bu inancı güçlendirir. Bu yaştan sonra kişinin artık yanlışlarını fark edip düzelmesi beklenir; aksine davranmak toplumsal beklentiye aykırıdır.
Evet, deyim cinsiyetten bağımsız olarak yaşı ilerlemiş herkes için kullanılabilir. Ancak geleneksel kullanımda erkekler için daha sık söylenir. Kadınlar için de yaşına yakışmayan davranışlar sergilendiğinde aynı deyime başvurulabilir.