Anlamı
1) kurtulamayacak veya çözülemeyecek biçimde tutmak, sımsıkı tutmak:
'Gecelerden bir gece, birkaç yeniçeri onu kıskıvrak yakaladı.' -İ. O. Anar. 2) mec. tamamen etkisi altında kalmak, bir şeyle sürekli meşgul olmak:
'Amma yalnız bu olmadı, benim muhayyilemi kıskıvrak bağlayan şey, bir başka tecrübe daha ömrüm boyunca beni tesiri altında bıraktı.' -R. H. Karay.
Detaylı Açıklama
"Kıskıvrak yakalamak" deyimi, iki anlamda kullanılır. Birinci anlamıyla bir kişiyi kurtulamayacak biçimde sımsıkı tutmak, yakasını bırakmamak demektir. İkinci ve mecazi anlamıyla bir şeyin tamamen etkisi altına girmek, onunla yoğun biçimde meşgul olmak anlamına gelir. İhsan Oktay Anar eserlerinde "birkaç yeniçeri onu kıskıvrak yakaladı" diyerek somut anlamı, Refik Halit Karay ise "muhayyilemi kıskıvrak bağlayan şey" ifadesiyle mecazi anlamı örneklemiştir. Kıskıvrak sözcüğü sımsıkı ve kaçışsız biçimde anlamına gelen bir zarftır; tek başına kullanılmayıp yakalamak veya bağlamak fiilleriyle birlikte söylenir. Tutmanın güçlü ve geri dönüşsüz olduğunu vurgular.
Örnek Cümleler
- Polisler kaçan hırsızı sokağın sonunda kıskıvrak yakaladılar ve karakola götürdüler.
- Roman onu öyle kıskıvrak yakalamıştı ki sabaha kadar elinden bırakamadı.
- Güreşçi rakibini kıskıvrak yakalayıp yere devirdi ve seyirciler ayağa kalktı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kıskıvrak, sımsıkı ve kurtulamayacak biçimde anlamına gelen bir pekiştirme zarfıdır. Tek başına kullanılmayan bu sözcük, yakalamak veya bağlamak fiilleriyle birlikte kullanılarak eylemin şiddetini ve kesinliğini vurgular. Tutmanın güçlü ve kaçışsız olduğunu ifade eder.
Mecazi anlamda bir konunun, kitabın, hobi nin veya duygunun kişiyi tamamen etkisi altına almasını anlatır. Bir romanın insanı kıskıvrak yakalaması, o kitabı bırakamayacak kadar çekici bulması demektir. Olumlu bir bağlamda ilgi ve tutkunun yoğunluğunu ifade eder.
Her iki deyim de birini sıkıca tutmayı anlatır. Ancak ensesinden tutmak daha çok otorite ve kontrol altına alma anlamında kullanılırken, kıskıvrak yakalamak kaçışı imkânsız kılan güçlü bir tutuşu vurgular. Kıskıvrak yakalamak daha dramatik ve yoğun bir ifadedir.