Anlamı
evlenmeyi, evleneceği kimseyi beklemek:
'Şimdi genç değil, şöyle kırkını, kırk beşini aşmış, efendiden, ağırbaşlı bir kısmet bekliyor.' -H. Taner.
Detaylı Açıklama
"Kısmet beklemek" deyimi, evlenmeyi ve evleneceği kişiyi sabırla beklemek anlamına gelir. Genellikle evlilik çağına gelmiş ancak henüz uygun bir eş adayı bulamamış kişiler için kullanılır. Haldun Taner eserlerinde "kırkını aşmış, efendiden, ağırbaşlı bir kısmet bekliyor" diyerek bu durumu betimlemiştir. Geleneksel toplumda evliliğin kaderle ve nasiple ilişkilendirilmesini yansıtan bu deyim, kişinin aktif olarak eş aramak yerine uygun birinin karşısına çıkmasını sabırla beklemesini anlatır. Bu tutum İslam kültüründeki tevekkül anlayışıyla, yani çalışıp sonucu Allah'a bırakma inancıyla bağlantılıdır. Bu tutum İslam kültüründeki tevekkül anlayışıyla, yani çalışıp sonucu Allah'a bırakma inancıyla bağlantılıdır. Ancak bazen aktif arayış yerine pasif bekleyişi eleştirmek için de söylenir.
Örnek Cümleler
- Kırk beşini aşmış ama hâlâ kısmet bekleyen teyze umudunu hiç yitirmemişti.
- Köyde kısmet bekleyen genç kızlar bahar gelince dünürcü beklemeye başlarlardı.
- Annesi oğlunun kısmet beklemesinden sıkılıp kendisi eş aramaya koyuldu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Genellikle evet, kişinin aktif olarak eş aramak yerine uygun birinin karşısına çıkmasını sabırla beklemesini anlatır. Bu tutum, evliliğin kaderle belirlendiği inancıyla bağlantılıdır. Ancak bazı bağlamlarda sabırlı ve seçici olmayı da ifade edebilir.
Ağırlıklı olarak evlilik bağlamında kullanılır. Ancak nadiren iş, fırsat veya şans beklemek anlamında da söylenebilir. Evlilik dışı kullanımda kısmet genel olarak nasip ve talih anlamını taşır.
Geleneksel toplumda kadınlar için kısmet beklemek doğal ve beklenen bir tutum olarak kabul edilir. Erkekler için ise uzun süre kısmet beklemek bazen eleştirilir ve harekete geçmesi beklenir. Ancak her iki cins için de kısmetin Allah'tan geldiği inancı yaygındır.