Anlamı
anlatılan bir olaydan ders almak:
'O zaman, diplomatlar bu kıssadan lazım gelen hisseyi çıkarmasını bilmişler miydi? Ne gezer!' -Y. K. Karaosmanoğlu.
Detaylı Açıklama
"Kıssadan hisse almak" deyimi, anlatılan bir olaydan, hikâyeden veya yaşanmış bir deneyimden ders çıkarmak anlamına gelir. Kıssa Arapça kökenli olup ibretlik olay veya hikâye, hisse ise pay ve ders demektir. İslam kültüründe Kur'an'daki peygamber kıssaları ibret almak amacıyla anlatılır ve bu geleneğin Türkçeye yansımasıdır. Yakup Kadri Karaosmanoğlu eserlerinde diplomatların kıssadan hisse çıkarıp çıkarmadığını sorgulamıştır. Ders almak ifadesinden daha edebi ve daha güçlü bir söyleyişe sahip olan bu deyim, başkalarının yaşadıklarından öğrenmek ve aynı hataları tekrarlamamak gerektiğini vurgular. Günlük konuşmalarda dinî bağlamdan bağımsız olarak da kullanılır.
Örnek Cümleler
- Dedemin anlattığı savaş hikâyelerinden kıssadan hisse alarak barışın değerini öğrendim.
- Komşunun başına gelen talihsizlikten kıssadan hisse alan esnaf, sigortasını hemen yaptırdı.
- Kıssadan hisse almak yerine aynı hataları tekrarlayan adam sonunda büyük zarar gördü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kıssa, Arapça kökenli bir sözcük olup ibretlik olay, hikâye veya anlatı anlamına gelir. İslam kültüründe Kur'an'daki peygamber kıssaları özellikle önemlidir; bu hikâyeler ibret almak ve ders çıkarmak amacıyla anlatılır. Deyimde kıssa, her türlü öğretici olayı veya hikâyeyi kapsar.
Çok yakın anlamlıdır ancak küçük bir nüans farkı vardır. Ders almak daha genel ve günlük bir ifade iken, kıssadan hisse almak daha edebi, daha eski ve daha güçlü bir kullanımdır. Kıssadan hisse almak, özellikle anlatılmış bir olaydan veya hikâyeden çıkarılan dersi vurgular.
Evet, kıssa ve hisse kavramları İslam kültüründen gelir. Kur'an'da peygamber kıssaları ibret almak için anlatılır ve bu geleneğin Türkçeye yansımasıdır. Ancak günlük kullanımda dinî bağlamdan bağımsız olarak her türlü öğretici olaydan ders çıkarmak anlamında söylenir.