Anlamı
uğraştırmak, güçlük çıkarmak.
Detaylı Açıklama
Kök söktürmek deyimi, bir kişi ya da durumun başkasına çok uğraştırması, büyük güçlük çıkarması ve o kişiyi yorup bezdirmesi anlamını taşır. Söktürmek fiili ettirgen yapısıyla öznenin eylemi kendisi yapmadığını, aksine başkasını bu zorlu eyleme zorladığını ortaya koyar. Doğrudan kök sökmek deyiminin ettirgen biçimi olarak anlaşılabilir: Bir ağacın kökünü söktürmek, o ağacın kendisini söken kişiye çok güçlük çıkarması demektir. Deyim inatçı bir hastalığın hastaya çektirdiklerini, zor bir müşterinin satıcıya yarattığı güçlüğü, asi bir öğrencinin öğretmenini uğraştırmasını ya da bürokratik engellerle savaşan bir girişimcinin mücadelesini anlatmak için kullanılır. Özellikle ilişkisel zorluklarda ve uzun soluklu çatışmalarda güçlü bir ifade sunar. Bunaltıcı ve sonuçsuz kalan çatışmaları anlatmak için biçilmiş kaftan bir sözdür.
Örnek Cümleler
- O inattan vazgeçmez biri olduğu için bürokratlara gerçekten kök söktürdü.
- Hastalık ona ağır günler yaşatıp kök söktürdü; uzun yıllar tedavi gördü.
- Dava boyunca karşı taraf kök söktürdü; her duruşmada yeni bir itiraz çıkardı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'Kök sökmek' aktif bir zorluğu bizzat aşmak anlamına gelirken 'kök söktürmek' bu zorluğun başka biri tarafından yaratıldığını anlatır. Birinde özne zorluğu aşar, diğerinde özne zorluğun kaynağıdır; etkilenen kişi başkasıdır.
Çatışmalı ya da rekabetçi ilişkilerde sıkça karşılaşılır: Müzakere, dava, aile içi anlaşmazlık, rekabet ortamları ve bürokrasi engelleri bu deyimin en belirgin bağlamlarını oluşturur. Bir tarafın diğerini zorladığı her durumda kullanılabilir.
Genellikle olumsuz bir çağrışım taşır; güçlük ve yorgunluk ima edilir. Ancak zaman zaman rakibinin üstesinden gelindiğinde gurur ya da övünç tonuyla da söylenebilir: 'Bize kök söktürmeye çalıştı ama başaramadı' gibi kullanımlarda zorluğu yenme vurgulanır.