Anlamı
iyiliğe karşı iyiliği herkes yapabilir, önemli olan kötülüğe karşı iyilik yapabilmektir.
Detaylı Açıklama
Bu atasözü, kötülüğe karşı kötülüğü herkesin yapabileceğini; asıl erdemin ise kötülüğe karşılık bile bile iyilik yapmak olduğunu anlatır. 'Er kişi' tamlaması Türk kültüründe olgun, erdemli ve yiğit insanı tanımlar. Atasözü, kolayı değil zorluğu seçmenin ve ahlaki üstünlüğü korumanın değerini vurgular. Kişiyi kendine yapılan kötülüğe rağmen iyilik yapmaya yönlendiren bu öğüt, toplumsal bir erdem rehberi niteliği taşır. Özellikle öfke anında sabır ve bağışlayıcılığı ön plana çıkaran bu atasözü Türk halk eğitiminin temel değerlerinden birini yansıtır. Kötülüğü iyilikle karşılamak, kişiye hem ahlaki hem ruhsal bir üstünlük sağlar. Kötülüğü iyilikle karşılamak, kişiye hem ahlaki hem ruhsal bir üstünlük sağlar ve toplumsal barışın sürdürülmesine katkıda bulunur.
Örnek Cümleler
- Ona yapılan haksızlığa rağmen yardım etmeye devam etti; kötülük her kişinin kârı, iyilik er kişinin kârı derler ya.
- Düşmanına bile iyi davranan dede, torunlarına bu atasözünü sık sık hatırlatırdı.
- İnsanlar ona çok kötülük etmişti ama o herkese yardım etmeyi sürdürdü; gerçek bir er kişiydi.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
'Er kişi' ifadesi Türk kültüründe yalnızca cesur değil; aynı zamanda olgun, ölçülü, erdemli ve topluma karşı sorumluluğunun bilincinde olan kişiyi tanımlar. Bu tamlamada fiziksel güçten çok ahlaki güç ön plana çıkar. Er kişi, kötülüğe iyilikle karşılık verebilecek kadar güçlü irade sahibidir.
Birine haksızlık yapıldığında ya da kişi intikam duygularıyla boğuşurken bu atasözü sıklıkla öğüt olarak kullanılır. Öfkeyi dizginleyip iyilik yapmaya devam etmek için cesaretlendirici bir işlev görür. Hem aile hem de toplumsal çevrede yaşanan anlaşmazlıklarda uzlaşıya davet için söylenir.
Evet, dünya kültürlerinde benzer öğütler mevcuttur. 'Kötülüğü iyilikle yenin' anlayışı pek çok dinin ve felsefenin temel öğretileri arasında yer alır. Arapçada, Farsçada ve Batı dillerinde de bu anlayışı destekleyen atasözlerine rastlamak mümkündür. Evrensel bir ahlak ilkesini dile getirir.