Anlamı
yalan ve dolanla bir işin başına geçmeye çalışmak.
Detaylı Açıklama
Külah peşinde olmak deyimi, birinin yalan, dolap ve düzenle bir işin başına geçmeye ya da önemli bir mevkiyi ele geçirmeye çalışmasını ifade eder. 'Peşinde olmak' sürekli ve ısrarlı bir arayışı ima eder; külah ise ele geçirilmek istenen makam ya da statüyü temsil eder. Bu deyim 'külah kapmak' deyimiyle yakın anlamlı olmakla birlikte henüz tamamlanmamış, devam eden bir çabayı tanımlar. Fırsatçılık, mevki hırsı ve haksız yollarla öne geçme isteğini anlatan bu deyim hem günlük dilde hem de siyasi eleştirilerde sıkça kullanılır. Dürüst olmayan araçlarla elde edilen başarı toplumsal güveni derinden sarsar. Dürüst olmayan araçlarla elde edilen başarı toplumsal güveni derinden sarsar ve uzun vadede bireyin itibarını da tahrip eder.
Örnek Cümleler
- Yıllardır şirketin genel müdürlüğünün külahı peşindeydi; sonunda bir fırsat yakaladı.
- Siyasi hayatı boyunca hep külah peşinde oldu; dürüst bir yarış asla yeterli gelmedi ona.
- Herkes bunun farkındaydı; adam uzun süredir belediye başkanlığının külahı peşindeydi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'Külah peşinde olmak' henüz başarıya ulaşmamış, süregelen bir mevki arayışını tanımlarken 'külah kapmak' bu arayışın tamamlandığını ve makamın ele geçirildiğini ifade eder. İlki süreçteki çabayı; ikincisi sonucu vurgular. Her iki deyim de fırsatçılık ve hileyle öne geçme bağlamında olumsuz bir anlam taşır.
Meşru yollardan değil hile, torpil ya da fırsatçılıkla güç ya da statü elde etmeye çalışan kişileri tanımlar. Liyakata değil kurnazlığa güvenerek mevkiye tırmanmaya çalışan ikiyüzlü ya da çıkarcı bireyler bu deyimin hedefidir. Toplumda sıkça görülen bu insan tipini eleştiren güçlü bir ifadedir.
Hayır; 'külah peşinde olmak' Türkçede neredeyse her zaman olumsuz bir bağlamda kullanılır. Dürüst bir rekabet ya da meşru bir kariyer hedefini tanımlamak için bu deyime başvurulmaz. Hile, dalavere ve kurnazlıkla öne geçme isteği bu deyimin özüne işlemiş bir anlam katmanıdır.