Anlamı
hileli bir işe ortak olmak:
'Samimi bir acıma hissiyle mi, yoksa o çok değerli elmas broşun sahibi olmak için mi bu kumpasa dâhil olduğuna karar verememişti.' -A. Kulin.
Detaylı Açıklama
Kumpasa dahil olmak deyimi, başkası tarafından kurulan gizli bir hile ya da düzene ortak olmak anlamına gelir. Kişi bu düzeni bilerek ya da farkında olmadan paylaşabilir; ancak deyim çoğunlukla bilinçli katılımı ima eder. Bir entrikaya göz yummak, onay vermek ya da aktif olarak destek olmak bu ifade içinde değerlendirilebilir. Siyasi, ticari ya da kişisel ilişkilerde özellikle güven ilişkilerinin sarsıldığı durumlarda kullanılır. Deyim, ahlaki sorumluluk ve ortak suç gibi kavramlarla sıkı sıkıya ilişkilidir; kişinin eylemsizliğinin de bir tür suça ortak olmak sayılabileceğini ima eder. Hem bireysel hem de kurumsal bağlamlarda güven ilişkilerinin nasıl aşındığını anlatmak için başvurulan bu ifade, ihanet ve ortaklık kavramlarını bir araya getirir.
Örnek Cümleler
- Muhasebeci, şirketi zarara uğratmak için kurulan kumpasa dahil olduğunu itiraf etti.
- Küçük bir rol üstlenmiş olsa da mahkeme onu kumpasa dahil olmuş saydı.
- Haberi olduğu hâlde sessiz kaldığında herkes onu kumpasa dahil olmuş saydı.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hukuki açıdan bir hileli plana bilerek dahil olmak suça iştirak kapsamında değerlendirilebilir. Kişinin aktif bir rol üstlenip üstlenmediğine, bilgi düzeyine ve eylemin niteliğine bağlı olarak sorumluluk değişir. Ahlaki açıdan ise kumpasa sessiz kalmak bile iştirak olarak yorumlanabilir.
Kumpas kurmak planlayıcı ve örgütleyici rolünü anlatırken kumpasa dahil olmak hazır bulunan bir düzene katılmayı ifade eder. İlki aktif ve kurucu bir konumu betimlerken ikincisi daha pasif ya da ikincil bir ortaklığı çağrıştırır. Her iki durumda da ahlaki ve hukuki sorumluluk söz konusu olabilir.
Özellikle siyasi haberlerde, iş dünyası skandallarında ve kişisel ilişki çatışmalarında sıkça kullanılır. Birinin planlı bir ihanet ya da hileli işe ortak olduğunu vurgulamak için tercih edilir. Hem yazılı hem sözlü dilde suçlama ya da sorgulama bağlamında karşımıza çıkar.