Anlamı
1) güreşçi, rakibini altına alıp bir elini önden, ötekini arkadan geçirerek kilitlemek:
'Kolunu tutup kündeye getiriyor, bir taraftan da bacağının birini ikiye büküyorum.' -M. İzgü. 2) mec. oyuna getirmek, tuzağa düşürmek:
'Plan kurar, tertip yaparlar; kendilerini kurtarmaya, yeni müdürü de kündeye getirmeye çalışırlar.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Kündeye almak deyimi iki anlamla kullanılır. Güreşte rakibi altına alıp bir elini önden, ötekini arkadan geçirerek kilitlemek anlamındaki somut kullanımının yanı sıra, mecazi anlamda birini oyuna getirmek, tuzağa düşürmek demektir. Mesut Şevket Esendal'ın eserlerinde de geçen bu ifade, stratejik bir üstünlük kurarak karşı tarafı hareket edemez duruma getirmeyi canlı bir güreş imgesiyle anlatır. Hem spor hem de gündelik dilde köklü bir kullanım geleneğine sahip olan bu deyim, Türk sözlü kültürünün önemli bir parçasıdır. Rakibi stratejik açıdan köşeye sıkıştırmak bu deyimin özünü oluşturur. Rakibi stratejik açıdan köşeye sıkıştırmak bu deyimin özünü oluşturur; hem güreşte hem günlük yaşamda üstünlük sağlamanın en belirgin yoludur.
Örnek Cümleler
- Müzakere masasında rakibini o kadar güzel kündeye aldı ki karşı taraf kabul etmek zorunda kaldı.
- Kolunu tutup kündeye getirdi; hakem de yere serilen güreşçi lehine puan verdi.
- Planlarını sabırla adım adım uygulayıp yeni müdürü kündeye almayı denediler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
'Kündeye almak' rakibi kontrol altında tutmayı, hareket etmesini engellemeyi anlatırken 'kündeden atmak' rakibi tamamen mağlup ederek yere sermeyi ifade eder. İlki süregelen bir üstünlük ve baskıyı; ikincisi sonucu ve galibiyeti tanımlar. Mecazi kullanımlarda da bu ayrım geçerlidir.
İş müzakerelerinde, siyasi rekabette, hukuki süreçlerde ya da kişisel çatışmalarda birini dezavantajlı konuma düşürmek ya da hareket serbestisini kısıtlamak için bu deyime başvurulur. Stratejik düşüncenin ve zekânın beden diliyle buluştuğu bu deyim güçlü bir anlatım aracıdır.
Evet; Mesut Şevket Esendal'ın eserlerinde bu deyim toplumsal ilişkilerdeki güç oyunlarını ve stratejik konumlanmaları anlatmak için kullanılmıştır. Güreş kökenli imgeler Türk edebiyatında sosyal ilişkileri metaforize etmek amacıyla sıkça işlenmiştir.