Anlamı
'lahavle' sözünü söylemek:
'Cömertliği karşısında olduğumu anlayınca lahavle çekip yola devam ettim.' -A. Rasim.
Detaylı Açıklama
Lahavle çekmek, zor veya şaşırtıcı bir durumla karşılaşıldığında 'la havle ve la kuvvete illa billah' duasını söylemek anlamına gelir. Bu Arapça ifade 'güç ve kuvvet ancak Allah'tadır' demektir ve Müslüman Türk toplumunda şaşkınlık, üzüntü, çaresizlik veya sabır anlarında iç çekerek söylenir. Deyim, kişinin karşılaştığı durumun ağırlığını, çaresizliğini veya hayretini dile getirmesini ifade eder. Günlük hayatta kötü bir haber duyulduğunda, beklenmedik bir olayla yüzleşildiğinde veya başkasının davranışından şaşırıldığında lahavle çekilir. İfade hem dini bir dua hem de kültürel bir tepki biçimi olarak işlev görür. Yaşlı kuşakta özellikle yaygın olan bu ifade, sabır ve tevekkülün dışa vurumudur. Lahavle çeken kişi, olan bitene karşı çaresizliğini kabul eder ve durumu Allah'a havale eder.
Lahavle Çekmek (okumak) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Adamın cömertliği karşısında şaşkınlığa uğradığımı anlayınca lahavle çekip sessizce yola devam ettim.
- Kötü haberi duyar duymaz annem derin bir lahavle çekti ve gözleri hemen doldu.
- Ay sonunda gelen elektrik faturasını görünce kendini tutamayıp lahavle çekmekten alamadı.
Kökeni ve Hikayesi
Arapça 'la havle ve la kuvvete illa billah' (güç ve kuvvet ancak Allah'tandır) ifadesinden gelir. İslam'da bu dua, zorluk anlarında sabır ve tevekkül ifadesi olarak söylenir. Hadislerde bu sözün cennet hazinelerinden biri olduğu rivayet edilir. Osmanlı döneminden itibaren Türk halk kültürüne yerleşerek günlük dilde şaşkınlık ve çaresizlik ifadesi olarak kullanılmaya başlanmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğunlukla olumsuz veya şaşırtıcı durumlarda kullanılır. Kötü haber, beklenmedik masraf veya zorlu bir olay karşısında söylenir. Ancak bazen olumlu bir hayret karşısında da kullanılabilir, örneğin birinin beklenmedik cömertliği karşısında da lahavle çekilebilir.
Gençler arasında daha az kullanılır, daha çok orta yaş ve üzeri kuşaklarda yaygındır. Ancak dindar ailelerde yetişen gençler de bu ifadeyi kullanabilir. Günlük dilde yerine 'eyvah' veya 'Allah Allah' gibi ifadeler daha yaygın tercih edilir.
Arapça 'la havle ve la kuvvete illa billah' ifadesinin kısaltılmış hâlidir ve 'güç ve kuvvet ancak Allah'tandır' anlamına gelir. İslam geleneğinde zor anlar için tavsiye edilen dualardan biridir ve Türk halk kültürüne derin bir şekilde yerleşmiştir.