Deyim

Başına Kakmak (kakınç Etmek) Ne Demek?

Anlamı

yapılan bir iyiliği yüzüne vurarak birini üzmek:
'Ali Rıza Bey onu şirkete yerleştirmekle Allah razı olsun, büyük bir iyilik etmişti. Fakat onu ikide birde başına kakması doğru olmazdı.' -R. N. Güntekin.

Detaylı Açıklama

Başına kakmak ya da kakınç etmek, yapılan bir iyiliği yüzüne vurarak birini üzmektir. Kişi bir zamanlar yaptığı iyiliği sürekli hatırlatır ve karşısındakini borçlu hissettirir. Güntekin'in bir romanında kalıp, bir iş bulma iyiliğinin ardından gelen bir sitemin içinde geçer; iyilik takdir edilir, onu başa kakmak ise kınanır. Söz iyiliğin değerini, onu hatırlatan kişinin elinde yitirdiğini anlatır. Yardım gören kişi, kendisine yapılan iyiliği her fırsatta yüzüne vuran birinin karşısında küçük düşer. Kakınç, iyiliği başa kakma işinin adıdır. Söz bir kınama taşır; iyilik karşılık beklenmeden yapılmalıdır. Kakmak fiili bir şeyi çakar gibi, sertçe vurmayı anlatır. Söz insan ilişkilerindeki ince bir dengeye, iyiliğin ve minnetin ölçüsüne dikkat çeker.

Örnek Cümleler

  1. Okul masraflarını karşıladığı yeğeninin başına bunu her aile toplantısında kakıyordu.
  2. Kayınpeder, evin peşinatını verdiğini her bayramda damadının başına kakmayı ihmal etmiyor.
  3. Bir kez borç verdiği arkadaşına yıllarca kakınç etti, sonunda aralarındaki dostluk bitti.

Diğer Deyimler ve Atasözleri

Sıkça Sorulan Sorular

Onu şirkete yerleştirmekle büyük bir iyilik etmişti, fakat onu ikide birde başına kakması doğru olmazdı cümlesi, iyiliğin kendisi ile onu hatırlatmanın ayrı şeyler olduğunu gösterir. İyilik değerlidir, ama başa kakılınca bir yüke dönüşür.

İyiliği yüzüne vurma, başa kakma işidir. Kakınç eden kişi minnet bekler ve bunu dile getirmekten çekinmez. Sözcük bu davranışı bir ad olarak adlandırır ve onun bir huy hâline gelebileceğini sezdirir.

İyiliğin karşılık beklenerek, bir üstünlük aracı olarak kullanılmasını kınar. İyilik yapan kişi onu hatırlattıkça değerini azaltır ve karşısındakini üzer. Söz iyiliğin sessizce yapılmasını öğütler. Gerçek iyilik yapılır ve unutulur.