Anlamı
bir kimseye onun bir özelliğini belirtecek bir ad vermek:
'Arkadaşının taktığı bu lakabı, Ger Ali, soyadı kanunu çıkınca isminin başından alıp sonuna koydu mu bilmiyorum.' -Y. Z. Ortaç.
Detaylı Açıklama
Lakap takmak, bir kimseye onun fiziksel bir özelliğini, kişiliğini, alışkanlığını veya yaşadığı bir olayı belirtecek bir ad vermek anlamına gelir. Takılan lakap genellikle kişinin asıl adının yerine geçer veya onunla birlikte kullanılır. Deyim, toplumsal ilişkilerde insanları birbirinden ayırmak, bir kişiyi belirgin bir özelliğiyle tanımlamak amacıyla yapılan bir adlandırma pratiğini ifade eder. Lakaplar bazen sevgiyle ve eğlenceyle takılır, bazen de alay ve küçümseme amacı taşır. Okul ortamlarında, mahalle kültüründe ve kırsal kesimlerde lakap takma geleneği çok yaygındır. Takılan lakap kişiyi ömür boyu izleyebilir ve bazen resmi soyadından bile daha çok bilinir hâle gelebilir. Lakap takmak bir yönüyle gözlem gücünü, bir yönüyle de toplumsal etiketleme pratiğini yansıtır. Kişinin rızası olmadan takılan lakaplar bazen rahatsızlık yaratır.
Lakap Takmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Okulda arkadaşları ona kızıl saçları yüzünden 'Havuç' lakabını takmıştı ve bu isim yıllarca kaldı.
- Mahallede herkesin kendine özgü bir lakabı vardı ve kimse asıl adıyla çağrılmaz hâle gelmişti.
- Arkadaşının lise yıllarında taktığı komik lakabı yıllarca üzerinden atamadı, herkes öyle tanıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Ad koymak resmi ve kalıcı bir adlandırma eylemidir, genellikle doğumda veya nesnelere yapılır. Lakap takmak ise gayri resmi, genellikle sonradan ve kişinin bir özelliğine dayanarak yapılır. Lakaplar toplumsal etkileşim içinde doğar ve resmi kayıtlara girmez.
Hayır, sevgiyle ve samimiyetle de lakap takılır. Bir çocuğa 'minik' veya bir arkadaşa 'profesör' gibi takdir ifadesi taşıyan lakaplar da yaygındır. Ancak fiziksel kusurları veya olumsuz özellikleri vurgulayan lakaplar kırıcı ve aşağılayıcı olabilir.
Çok yaygındır, özellikle kırsal kesimlerde ve küçük kasabalarda neredeyse herkesin bir lakabı bulunur. Osmanlı döneminde bile bu gelenek güçlüydü, soyadı kanunundan önce insanlar lakaplarıyla tanınırdı. Günümüzde okul ortamları ve arkadaş grupları lakap kültürünün en canlı olduğu yerlerdir.