Anlamı
bir söze karşılık vermekte gecikmemek:
'Birbirine lakırtı yetiştirmeye, cevap bulmaya çalışıyorlar.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Lakırtı yetiştirmek, bir söze karşılık vermekte gecikmemek, her konuşmaya anında cevap bulmak, laf yetiştirmek anlamına gelir. Deyim, konuşma sırasında sürekli araya girip söze söz yetiştiren, her cümleye bir karşılık bulan kişilerin davranışını tanımlar. Lakırtı yetiştiren kişi, karşı tarafın konuşmasını bitirmesini beklemeden hemen yanıt verir ve konuşmayı bir yarış hâline getirir. Bu davranış bazen hazırcevaplık olarak takdir edilse de çoğunlukla sabırsızlık ve dinleme eksikliği olarak eleştirilir. Özellikle büyüklerin yanında veya ciddi konuşmalarda lakırtı yetiştirmek saygısızlık sayılır. Deyim, laf yetiştirmek ile birebir aynı anlamı taşır ancak lakırtı kelimesinin kullanılması ifadeye daha eski ve edebi bir ton kazandırır. Tartışmacı ve çenesi düşük kişilerin tipik davranışlarından biri olarak görülür.
Lakırtı Yetiştirmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Birbirine durmadan lakırtı yetiştirmeye ve hemen cevap bulmaya çalışıyorlar ama kimse kimseyi dinlemiyor.
- Her söylediğim cümleye anında lakırtı yetiştirme, bir kez olsun sonuna kadar sabretle dinle.
- Çocuklar büyüklerin yanında sürekli lakırtı yetiştirdikçe anneleri onları azarlayarak uyarıyordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlam bakımından hiçbir fark yoktur, ikisi de her söze anında karşılık vermeyi ifade eder. Fark yalnızca dil katmanındadır; lakırtı yetiştirmek daha eski ve edebi bir kullanımdır, laf yetiştirmek ise güncel konuşma dilinde daha yaygındır.
Hazırcevaplık olarak bakıldığında bir beceri sayılabilir ancak iletişim kalitesi açısından çoğu zaman zararlıdır. Karşı tarafı dinlemeden cevap vermek yanlış anlaşılmalara ve çatışmalara yol açar. Gerçek iletişim becerisi dinlemek ve zamanında konuşmaktır.
Büyüklerin yanında, resmi toplantılarda ve ciddi tartışmalarda en çok eleştirilir. Bu ortamlarda söz sırası ve saygı beklendiği için her söze anında karşılık vermek saygısızlık ve sabırsızlık olarak algılanır. Samimi arkadaş sohbetlerinde ise daha hoş görülebilir.