Anlamı
kısa bir süre dolaşıp gelmek:
'Akşamüstü gelirken, Langa'dan doğru bir lâm elif çevirelim, dedik.' -H. R. Gürpınar.
Detaylı Açıklama
Lâm elif çevirmek, kısa bir süre dolaşıp gelmek, etrafta bir tur atıp dönmek anlamına gelir. Deyim, Arap alfabesindeki lâm ve elif harflerinin birleşik yazılış biçiminden gelir; bu iki harf birlikte yazıldığında kıvrımlı ve döngüsel bir şekil oluşturur ve bu şekil kısa bir dolaşmanın, bir tur atmanın simgesi hâline gelmiştir. Deyim, kişinin uzun bir yolculuk değil kısa ve hafif bir gezinti yaptığını anlatır. Genellikle akşam üstü veya boş zamanlarda yapılan kısa yürüyüşler, mahallede bir tur atma veya hava almak için çıkılan kısa gezintiler bu deyimle ifade edilir. Eski İstanbul yaşamında ve Osmanlı günlük dilinde yaygın olan bu ifade, günümüzde daha çok edebi metinlerde ve yaşlı kuşakta karşımıza çıkar.
Lâm Elif Çevirmek (çizmek) Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Akşamüstü gelirken Langa'dan doğru mahallede bir lâm elif çevirelim biraz hava alalım dedik.
- Yemekten sonra hazımsızlık olmasın diye sokakta kısa bir lâm elif çevirip eve döndü.
- Hava güzel, bir lâm elif çevirip geleyim, beş dakika sürer.
Kökeni ve Hikayesi
Arap alfabesindeki lâm (ل) ve elif (ا) harflerinin birleşik yazılış biçiminden (لا) gelir. Bu iki harf birlikte yazıldığında kıvrımlı ve döngüsel bir şekil oluşturur. Bu görsel benzerlik, kısa bir tur atıp dönme eylemine aktarılarak deyimleşmiştir. Osmanlı döneminde yaygın olarak kullanılmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Lâm ve elif, Arap alfabesindeki iki harftir. Birlikte yazıldığında kıvrımlı ve döngüsel bir biçim oluştururlar. Bu döngüsel şekil, kısa bir tur atıp geri dönme eylemine benzetilmiş ve deyim bu görsel benzerlikten doğmuştur.
Günlük konuşmada çok seyrekleşmiştir çünkü Arap harfleri bilgisi gerektiren bir deyimdir. Edebi metinlerde, tarihî romanlarda ve eski kuşakta hâlâ bilinir. Genç kuşaklar yerine 'bir tur atmak' veya 'dolaşıp gelmek' gibi ifadeleri tercih eder.
Kısa bir gezintiyi ifade eder. Lâm elif şeklinin küçük ve kapalı bir döngü oluşturması, gezintinin de kısa ve yakın çevrede olduğunu gösterir. Uzun bir yolculuk veya seyahat için kullanılmaz, daha çok mahalle içi veya yakın çevre gezintileri için söylenir.