Anlamı
tedirgin edici biri geldiğinde gitmeye kalkan kimseler için kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Mart içeri, pire dışarı ifadesi, tedirgin edici, rahatsız edici veya istenmeyen biri geldiğinde gitmeye kalkan kişilerin durumunu anlatan bir sözdür. Deyim, bir ortama biri girdiğinde diğerlerinin rahatsız olup oradan ayrılmak istemesini ifade eder. Mart kelimesi burada istenmeyen, huzur bozan kişiyi temsil eder; pire ise küçük ve önemsiz varlığı simgeler. Mart gibi büyük ve baskın bir varlık içeri girince pire gibi küçük varlıklar kaçışır. Deyim, özellikle bir gruba katılmak istemeyen birinin gelişiyle ortamın dağılmasını anlatır. İş yerinde sevilmeyen bir yöneticinin gelmesiyle çalışanların dağılması, bir toplantıya istenmeyen birinin katılmasıyla diğerlerinin sıkılması bu deyimle ifade edilir. Halk dilinde otoriter veya rahatsız edici kişilerin varlığının çevrelerindeki insanları kaçırma etkisini yansıtır.
Mart İçeri, Pire Dışarı Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Müdür kantinden gelince herkes dağıldı, tam bir mart içeri pire dışarı manzarası oluştu.
- Kayınvalide eve girince gelinler teker teker odalarına çekildi, mart içeri pire dışarı.
- O adam geldiğinde herkes bir bahane bulup gidiyor, mart içeri pire dışarı dedikleri tam bu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Burada mart, ayı değil tehdit edici, baskın ve istenmeyen bir varlığı simgeler. Halk dilinde büyük ve korkutucu bir şeyin gelişiyle küçüklerin kaçışmasını anlatan bir imgedir. Mart kelimesinin etimolojisi tartışmalıdır ancak baskınlık ve tehdit çağrışımı belirgindir.
Pire küçük, önemsiz ve güçsüz bir varlığı temsil eder. İstenmeyen büyük bir güç geldiğinde küçükler ve güçsüzler kaçışır, ortamdan uzaklaşır. Pire imgesi bu güçsüzlüğü ve kaçışı somutlaştırır.
Evet, özellikle otoriter kişilerin bir ortama girişiyle diğerlerinin dağılması durumlarında hâlâ kullanılır. İş yerlerinde, ailelerde ve sosyal ortamlarda sevilmeyen birinin gelişiyle ortamın bozulması bu deyimle sıkça ifade edilir.