Anlamı
1) herhangi bir şeyi halat ve palanga aracılığıyla denize veya yere indirmek:
'... filikalarını mayna etmişlerdi.' -A. İlhan. 2) mec. fırtına yatışmak.
Detaylı Açıklama
Mayna etmek, iki farklı anlamda kullanılan bir denizcilik deyimidir. Birinci anlamıyla herhangi bir şeyi halat ve palanga aracılığıyla denize veya yere indirmek, aşağı sarkıtmak demektir. Gemi direğindeki yelkenleri indirmek, filikayı denize sarkıtmak veya yükü vinçle aşağı almak mayna etmek örnekleridir. İkinci ve mecazi anlamıyla fırtınanın yatışmasını, rüzgârın dinmesini, genel olarak bir gerilimin veya çalkantının sona ermesini ifade eder. Denizcilik terminolojisinden günlük dile geçen bu deyim, İtalyanca kökenlidir ve Osmanlı donanma dilinde yaygın olarak kullanılmıştır. Mecazi kullanımında bir tartışmanın sakinleşmesi, bir krizin yatışması veya bir kişinin öfkesinin dinmesi mayna etmek olarak nitelendirilebilir. Deyim, hem somut bir denizcilik eylemi hem de genel bir sakinleşme ve durulma sürecini anlatan çift anlamlı bir ifadedir.
Mayna Etmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Kaptan fırtına yaklaşırken yelkenleri mayna etme emrini verdi, mürettebat harekete geçti.
- Filikalarını mayna etmişlerdi ve yolculuğa küçük teknelerle devam etmeye hazırlanıyorlardı.
- Akşama doğru rüzgâr mayna etti, deniz süt liman oldu ve gemi güvenle limana yanaştı.
Kökeni ve Hikayesi
İtalyanca 'ammainare' (indirmek, sarkıtmak) kökeninden geldiği düşünülmektedir. Osmanlı donanma döneminde İtalyan denizcilerden alınan terimlerden biridir. Denizcilik terminolojisinden günlük dile geçerek hem somut hem mecazi anlamda kullanılmaya başlanmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
İtalyanca 'ammainare' (indirmek, sarkıtmak) veya benzeri bir kökten geldiği düşünülmektedir. Osmanlı donanmasının Akdeniz'deki faaliyetleri sırasında İtalyan denizcilerden alınan pek çok terimden biridir. Türk denizcilik terminolojisine yerleşmiştir.
Fırtınanın yatışması imgesinden yola çıkarak her türlü gerilimin, çalkantının veya krizin sona ermesini ifade eder. Bir tartışmanın sakinleşmesi, bir kızgınlığın dinmesi veya bir piyasa çalkantısının durulması mayna etmek olarak söylenebilir.
Denizcilik anlamı profesyonel çevrelerde hâlâ kullanılır. Mecazi anlamı ise günlük dilde daha seyrek duyulur ve yerini sakinleşmek veya yatışmak almıştır. Edebiyatta ve eski dönem anlatılarında sıkça karşılaşılır.