Anlamı
fırsat bulamamak:
'Bu beladan kurtulabilmek için bir çare düşünmeye meydan kalmadan Ali, bir gece kasabaya girdi.' -M. Ş. Esendal.
Detaylı Açıklama
Meydan kalmamak, bir şeyi yapacak fırsat veya zaman bulamamak anlamına gelen bir deyimdir. Meydan burada alan, fırsat anlamında kullanılır. Kişi bir iş yapmak ister ama koşullar buna elvermez; ya vakit yetmez, ya engeller çıkar ya da başka olaylar araya girer. Deyim, özellikle planlanan bir eylemin gerçekleştirilmesini engelleyen beklenmedik durumlar için kullanılır. Hızla gelişen olaylar karşısında kişinin inisiyatif alamaması, düşünmeye veya hazırlanmaya vakit bulamaması bu deyimle ifade edilir. Edebiyatta gerilim sahnelerinde olayların hızla akışını anlatmak için etkili bir biçimde tercih edilir. Ani gelişen olaylar karşısında çaresiz kalmayı anlatan bu yapı hem konuşma hem yazı dilinde etkilidir. Özellikle kriz anlarında ve acil durumlarda bu deyim durumun ciddiyetini ve zamanın ne kadar kıt olduğunu vurgular.
Meydan (birine veya bir Şeye) Kalmamak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Bu beladan kurtulmak için bir çare düşünmeye meydan kalmadan olaylar birbirini izledi.
- Cevap vermeye meydan kalmadan telefon kapandı, ne diyeceğimi söyleyemedim bile.
- İtiraz etmeye meydan kalmadı, karar anında uygulandı ve herkes şaşkına döndü.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çok yakın anlamlıdır. Her ikisi de bir eylemi gerçekleştirecek zamanın veya imkânın olmamasını ifade eder. Ancak 'meydan kalmamak' daha eski ve edebi bir ifadedir, 'fırsat bulamamak' ise daha güncel ve sade bir karşılıktır.
Meydan kelimesi burada fiziksel alan değil, fırsat, imkân ve zaman anlamında kullanılır. Meydan, Farsça kökenli olup geniş alan, açık yer demektir. Mecazi olarak bir şeyi yapabilecek ortam, fırsat anlamını kazanmıştır.
Hızlı gelişen olaylarda, acil durumlarda ve beklenmedik gelişmeler karşısında sıkça kullanılır. Bir tartışmada söz almaya, bir tehlikeden kaçmaya veya bir karar almaya fırsat bulunamadığında tercih edilir. Edebiyatta gerilim sahnelerinde özellikle etkilidir.