Anlamı
devlet malı haksız olarak kendine mal edildiğinde rahatça kullanılamaz ve günün birinde hesabı sorulur.
Detaylı Açıklama
Mirî malı balık kılçığıdır, yutulmaz atasözü, devlet malının haksız olarak sahiplenildiğinde rahatça kullanılamayacağını ve er geç hesabının sorulacağını anlatan bir atasözüdür. Mirî, Osmanlıca'da devlete ait olan, kamuya ait anlamına gelir. Balık kılçığı ise yutulması zor ve tehlikeli bir şeydir; boğaza saplanır ve zarar verir. Devlet malını zimmete geçiren kişi tıpkı balık kılçığı yutmuş gibi rahatsız olur; ne rahat kullanabilir ne de hesap vermekten kurtulamayabilir. Atasözü, kamu malının kutsallığını ve onu çalanların er geç karşılaşacağı sonuçları vurgular. Yolsuzluk, zimmete geçirme ve kamu kaynağı israfı eleştirilirken sıkça hatırlatılır. Kamu malının kutsallığı ve ona el uzatanların er geç hesap vereceği inancı bu atasözünün temelini oluşturur ve yolsuzluk eleştirilerinde sıkça hatırlatılır.
Mirî Malı Balık Kılçığıdır, Yutulmaz Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Devletten çaldığı parayla rahat edemez, mirî malı balık kılçığıdır yutulmaz derler.
- Mirî malı balık kılçığıdır yutulmaz, eninde sonunda hesabı mutlaka sorulur.
- Kamu malına göz dikme sakın, mirî malı balık kılçığıdır yutulmaz diye boşuna söylememişler.
Kökeni ve Hikayesi
Osmanlı döneminde devlet malının kutsallığı önemli bir ilkeydi. Mirî mülk devlete ait kabul edilir ve ona el uzatan cezalandırılırdı. Bu atasözü, halkın devlet malına el uzatanlara karşı tutumunu ve bu eylemin sonuçsuz kalmayacağına olan inancını yansıtır.
Diğer Atasözleri ve Deyimler
Sıkça Sorulan Sorular
Mirî, Arapça kökenli olup emîre, devlete ait olan anlamına gelir. Osmanlı döneminde devlet hazinesine, kamu mülküne ve devlet gelirlerine mirî denirdi. Mirî arazi devlete ait toprak, mirî mal devlete ait mal demektir. Günümüzde 'kamu malı' ifadesiyle karşılanır.
Kamu kaynaklarının yolsuzlukla çalınması, devlet ihale süreçlerindeki usulsüzlükler, belediye mallarının kişisel kullanıma alınması gibi durumlarda hatırlatılır. Siyasi tartışmalarda ve yolsuzluk haberlerinde sıkça dile getirilir. Özellikle seçim dönemlerinde ve yolsuzluk haberlerinde sıkça dile getirilir ve toplumsal eleştiri aracı olarak kullanılır.
Balık kılçığı yutulduğunda boğaza saplanır, ağrı verir ve çıkarılması zordur. Bu imge, haksız kazancın kişiye huzursuzluk vereceğini ve kolay kolay sindiremeyeceğini anlatır. Tıpkı kılçık gibi devlet malı da boğazda kalır ve hesabı sorulur.