Anlamı
1) kumaş kesiminden önce kâğıt vb. malzeme üzerine parçanın örneğini hazırlamak; 2) mec. bir şeyi vurarak izini çıkarmak:
'Bir tuğla işçisi kerpiç kalıbını kapmış, karısının sırtında model çıkarmış, kadın ciyak ciyak.' -A. Gündüz.
Detaylı Açıklama
Model çıkarmak, iki farklı anlamda kullanılan bir deyimdir. Birinci anlamıyla kumaş kesiminden önce kâğıt veya karton üzerine parçanın örneğini hazırlamak, kalıp çıkarmak demektir. Bu, terzilik ve konfeksiyon üretiminin önemli bir aşamasıdır. İkinci ve mecazi anlamıyla ise bir şeyi vurarak izini çıkarmak, dövmek, pataklamak anlamında kullanılır. Bu kullanım daha çok halk ağzında ve argo olarak geçer. Birinci anlam teknik bir terim niteliğindeyken ikinci anlam daha kaba ve şiddet içeriklidir. Günlük konuşmada her iki anlamda da kullanılır ancak birinci anlam mesleki bağlamda, ikinci anlam günlük konuşmada daha yaygındır. Birinci anlamıyla terzilik ve moda tasarımında teknik bir terim, ikinci anlamıyla halk ağzında kaba bir ifade olarak iki farklı düzeyde kullanılan ilginç bir deyimdir.
Model Çıkarmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Terziye gidip yeni elbise için model çıkarttım, kalıp hazır olunca dikmeye başlayacak.
- Bir tuğla işçisi kerpiç kalıbını kapmış, karısının sırtında model çıkarmış, kadın feryat etti.
- Önce kâğıt üzerine model çıkaralım, sonra kumaşı ona göre dikkatli biçimde keseriz.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Model, kumaşın doğru kesilmesi için rehber görevi görür. İyi bir model çıkarılmadan kumaş kesilirse ölçüler tutmaz, elbise oturmaz ve malzeme israf olur. Profesyonel terzilikte model çıkarmak işin temel aşamasıdır ve ustalık gerektirir.
Birini dövmek, pataklamak ve vücudunda iz bırakmak anlamında kullanılır. Vurma eylemi sonucunda bedende oluşan morluklar ve izler, kalıp basmış gibi göründüğünden model çıkarmak denmiştir. Kaba ve şiddet içerikli bir kullanımdır.
Birinci anlamıyla terzilik ve moda tasarımında hâlâ yaygın olarak kullanılır. İkinci anlamıyla ise günlük konuşmada duyulabilir ancak şiddet içerdiğinden dikkatli kullanılmalıdır. Edebiyatta ise dönem romanlarında geçer.