Anlamı
hak kazanmak, layık olmak:
'Sen bu akıbete iki defa müstahak olmuşsun çocuğum.' -R. N. Güntekin.
Detaylı Açıklama
Müstahak olmak, hak kazanmak, layık olmak, bir sonucu veya durumu hak etmek anlamına gelen bir deyimdir. Müstahak, Arapça kökenli olup hak eden, layık olan demektir. Hem olumlu hem olumsuz bağlamlarda kullanılır. Ödülü hak eden bir kişiye 'buna müstahaksın' denir; cezayı hak edene de 'bu akıbete müstahak oldun' denilir. Hukuk, ahlak ve toplumsal değerlendirmelerde adalet kavramıyla doğrudan ilişkili olan bu deyim, hak etme ve liyakat kavramlarını ifade eder. Günlük konuşmada hâlâ yaygın biçimde kullanılır ve kişinin eylemlerinin sonuçlarına katlanması gerektiğini vurgulayan güçlü bir ifadedir. Hem ödül hem ceza bağlamında kullanılabilen bu deyim adalet kavramının halk dilindeki en doğrudan karşılıklarından biridir. Adalet kavramının halk dilindeki en doğrudan karşılıklarından biri olan bu deyim kişinin eylemlerinin sonuçlarıyla yüzleşmesini ifade eder.
Müstahak Olmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Sen bu akıbete iki defa müstahak olmuşsun çocuğum, yaptıklarının karşılığını görüyorsun.
- Bu ödülü gerçekten müstahak oldu, yıllarca emek verdi ve hak etti.
- Cezaya müstahak olan herkes adalet önüne çıkmalı ve hesabını vermelidir.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Anlamca aynıdır; her ikisi de bir şeye layık olmayı ifade eder. 'Müstahak olmak' daha eski ve resmi bir ifade iken 'hak etmek' daha güncel ve sade Türkçedir. Günlük konuşmada 'hak etmek' tercih edilirken edebiyatta ve resmi metinlerde 'müstahak olmak' hâlâ karşılaşılır.
Kötü davranışın cezayı hak ettiğini ifade etmek için kullanılır. 'Bu cezaya müstahak oldu' dendiğinde kişinin aldığı cezanın adil olduğu ve hak edildiği anlatılır. Hukuki ve ahlaki bir değerlendirme niteliğindedir ve adalet duygusunu yansıtır.
Hukuki metinlerde, yargı kararlarında ve resmi değerlendirmelerde 'müstahak görülmek' veya 'müstahak olmak' ifadeleri kullanılır. Bir kişinin ödüle veya cezaya müstahak bulunması kurumsal bir karar ve resmi bir değerlendirme niteliği taşır.