Anlamı
argo hayvan veya hayvana benzetilen kişi ölmek:
'Kitap bastırmak, yazı yazmak takatinden mahrum, nalları dikeceksiniz.' -S. F. Abasıyanık.
Detaylı Açıklama
Nalları dikmek, argo bir ifadeyle ölmek anlamına gelen bir deyimdir. Genellikle hayvanlar veya alaycı bir üslupla insanlar için kullanılır. At veya eşek gibi hayvanlar öldüğünde ayakları yukarı kalkar ve nalları göğe doğru dikilir; bu görüntüden esinlenen deyim, ölümü dolaylı ve kaba bir biçimde ifade eder. Ciddi bir yas ortamında kullanılması uygun düşmez; daha çok gündelik sohbette, espri amaçlı veya umursamaz bir tavırla ölümden söz ederken tercih edilir. Edebiyatta ve sinema diyaloglarında karakterlerin pervasız üslubunu yansıtmak için sıkça başvurulan bu deyim, ölüm kavramını sertleştiren argo ifadeler arasında yer alır. Sait Faik Abasıyanık'ın eserlerinde bu deyim, karakterlerin sokak ağzını ve kaba gerçekçiliğini yansıtan önemli bir araç olarak kullanılmıştır.
Nalları Dikmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yaşlı adam o kadar hastaydı ki komşular her an nalları dikecek diye bekliyordu.
- Arabayı o hızla sürersen bir gün nalları dikersin, kendine gel artık.
- Romandaki kötü karakter son sahnede nalları dikince okuyucular şaşkına döndü.
Kökeni ve Hikayesi
Kırsal yaşamda atların ve eşeklerin ölümü gözlemlenirken ayaklarının havaya kalkması ve nalların dikilmesi bu deyimin kaynağını oluşturmuştur. Osmanlı döneminden beri halk arasında kullanılan ifade, zamanla insanlar için de argo biçimde kullanılmaya başlanmıştır.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Kesinlikle uygun değildir. Deyim argo ve kaba bir ifade olduğu için ciddi yas ortamlarında saygısızlık olarak algılanır. Taziye ziyaretlerinde veya cenaze merasimlerinde "vefat etti", "hayatını kaybetti" gibi saygılı ifadeler tercih edilmelidir. Nalları dikmek ancak samimi sohbetlerde veya edebi metinlerde karakter üslubu olarak kullanılır.
Atlar ve eşekler öldüğünde yanlarına veya sırtlarına devrilir, ayakları havaya kalkar. Ayaklarındaki nallar göğe doğru dikilmiş gibi görünür. Bu somut gözlem, halk arasında ölümü anlatan kaba ama çarpıcı bir ifadeye dönüşmüştür. Nalbantlık ve hayvancılık kültürünün dile bıraktığı önemli izlerden biridir.
Türkçede ölümü argo biçimde anlatan pek çok deyim vardır. "Hurdası çıkmak", "dünyadan göçmek", "can vermek" bunlar arasındadır. Nalları dikmek özellikle hayvan imgesiyle bağlantılı olması nedeniyle daha kaba bir ton taşır ve alaycı bağlamlarda tercih edilir.