Anlamı
çıkarını engellemek:
'Tütün alıcılarının nasırına basmamak, gölgelerini bile çiğnemeden dolanıp da geçmek gerektiğini biliyordu.' -N. Cumalı.
Detaylı Açıklama
Nasırına basmak, birinin hassas noktasına dokunmak, çıkarını engellemek veya canını acıtacak bir konuya değinmek anlamına gelen bir deyimdir. Nasır, derinin sürekli baskıya maruz kalan bölgelerinde oluşan sertleşmiş ve ağrıya duyarlı doku tabakasıdır; nasıra basıldığında şiddetli ağrı hissedilir. Bu fiziksel deneyim, birinin zayıf noktasına dokunulduğunda gösterdiği şiddetli tepkiyle benzerlik kurularak mecaza dönüşmüştür. Deyim, kasıtlı veya kasıtsız olarak birinin hassas konusuna değinmeyi, çıkarına zarar vermeyi veya onu rahatsız edecek bir şey söylemeyi ifade eder. İş ilişkilerinde, siyasette ve sosyal hayatta sıkça kullanılan güçlü bir ifadedir. Necati Cumalı'nın aktardığı gibi tütün alıcılarının nasırına basmamak gerektiğini bilmek, toplumsal güç dengelerini anlamanın somut bir ifadesidir.
Nasırına Basmak Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Yöredeki tütün kaçakçılarının nasırına basmamak için kasaba halkı uzun yıllar sessiz kalıyordu.
- Toplantıda bütçe kısıntılarından söz edince müdürün hassas nasırına bastığını hemen anladı.
- Ağabeyinin eski hatalarını hatırlatınca nasırına basmış oldu, ortalık bir anda gerildi.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Her ikisi de olabilir. Bazen bilerek ve isteyerek birinin hassas noktasına dokunulur; bu durumda provokasyon veya baskı amaçlıdır. Bazen ise farkında olmadan söylenen bir söz veya yapılan bir hareket karşıdaki kişinin nasırına basar. İkinci durumda kişi "bilmeden nasırına bastım" diyerek kasıtsızlığını ifade edebilir.
Kişinin en hassas olduğu konulara dokunulduğunda en şiddetli tepki alır. Mali sıkıntıları olan birinin borçlarından bahsetmek, başarısızlık yaşamış birinin o konuyu gündeme getirmek veya aile içi sorunları olan birinin ailesini sorgulamak nasırına basmak sayılır ve sert tepkiyle karşılaşılır.
Siyasette muhalefetin iktidarın zayıf noktalarına vurgu yapması veya gazetecilerin hassas konuları gündeme getirmesi "nasırına basmak" olarak nitelendirilir. Yolsuzluk iddiaları, ekonomik veriler veya başarısız politikalar gündeme getirildiğinde "muhalefet iktidarın nasırına bastı" gibi ifadeler kullanılır.