Anlamı
göz değmek.
Detaylı Açıklama
Nazar değmek, göz değmek, birinin kıskanç veya hayranlık dolu bakışlarının kişiye veya nesneye zarar verdiğine inanılması anlamına gelir. Halk inancına göre bazı insanların bakışları uğursuzluk getirir; güzel, başarılı veya dikkat çekici şeylere bakıldığında nazar değebilir. Bu inanç Türk kültüründe çok köklüdür ve nazar boncuğu, muska, kurşun döktürme gibi korunma yöntemleri yaygın olarak uygulanır. Deyim, bir şeyin bozulması, kötüye gitmesi veya beklenmeyen bir aksilik yaşanması durumunda söylenir. Bilimsel bir temeli olmamakla birlikte toplumsal hafızada güçlü bir yer tutan bu inanç, günlük dilde sıkça kullanılan bir ifadeye dönüşmüştür. Antik Mezopotamya'dan günümüze uzanan bu kadim inanç, Akdeniz havzasındaki pek çok kültürde benzer korunma pratikleriyle yaşatılmaktadır.
Nazar Değmek Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Araba yeni alındığı gün bozuldu, komşular nazar değdi diye yorumladı.
- Bebek günlerdir sürekli ağlayınca kaynanası 'nazar değmiş' deyip hemen kurşun döktürdü.
- Sınavlarım çok iyi gidiyordu ama son sınavda sınıfta kaldım, nazar değmiş olmalı.
Kökeni ve Hikayesi
Nazar inancı Antik Mezopotamya'ya kadar uzanır. Türklerin İslam öncesi inanç sistemlerinde de göz değme kavramı mevcuttu. Anadolu'ya yerleşen Türkler bu inancı hem İslam kültürüyle hem de Anadolu'nun çok katmanlı medeniyetlerinin mirasyıla harmanlamıştır. Nazar boncuğunun mavi rengi, gökyüzünü ve koruyucu ilahi gücü simgeler.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Hayır, nazar inancı Akdeniz havzası, Orta Doğu, Güney Asya ve Kuzey Afrika'da yaygın olan evrensel bir halk inancıdır. Antik Yunan'da "baskanos", Arapça'da "ayn" (göz) olarak bilinen bu inanç, farklı kültürlerde benzer koruma yöntemleriyle yaşatılır. Türk kültüründeki nazar boncuğu, İtalyan "cornicello" ve Arap "Fatma'nın eli" ile aynı amaca hizmet eder.
Halk inancına göre nazar boncuğundaki mavi göz deseni, kötü bakışları kendi üzerine çeker ve sahibini korur. Boncuk kırıldığında nazarı üzerine aldığına ve sahibini koruduğuna inanılır. Bilimsel bir dayanağı olmamakla birlikte Türk toplumunda çok yaygın bir koruma sembolüdür ve evlerin, arabaların, bebeklerin üzerine takılır.
Evet, tamamen aynı anlama gelirler. "Göz değmek" daha sade Türkçe bir ifadeyken "nazar değmek" Arapça kökenli "nazar" kelimesini kullanır. İkisi de kıskanç veya hayranlık dolu bakışların zarar verdiği inancını ifade eder. Günlük dilde her ikisi de eşit yaygınlıkta kullanılır.