Anlamı
'onun nasıl bir şey olduğunu gördünüz, buna ne diyorsunuz?' anlamında kullanılan bir söz.
Detaylı Açıklama
Ne buyrulur, bir durumu veya olayı gördükten sonra karşıdakinin görüşünü soran, "buna ne diyorsunuz, nasıl değerlendiriyorsunuz" anlamında kullanılan bir sözdür. "Buyurmak" fiili emir vermek, söylemek anlamına gelir; saygı ifadesi olarak karşıdakinin sözüne değer verildiğini gösterir. Deyim genellikle bir durumun absürtlüğünü veya şaşırtıcılığını vurgulayarak karşıdakinin tepkisini davet eder. Bazen gerçekten görüş sorulurken bazen de retorik bir soru olarak kullanılır. Osmanlıca kökenli "buyurmak" fiilinin saygı içeren tonuyla konuşma diline yerleşen bu ifade, yaşlı kuşağın ve edebi dili seven konuşmacıların tercih ettiği bir kalıptır. Gazetecilerin ve siyasetçilerin toplumsal gidişatı sorgularken sıkça başvurduğu bu söz, eleştirel bir bakışı saygılı bir çerçeveye oturtur. Eleştiriyi doğrudan yapmak yerine soru biçimine sokarak hem nezaketi koruyan hem de mesajı ileten zarif bir söylem stratejisidir.
Ne Buyrulur? Cümle İçinde Nasıl Kullanılır?
- Adamın son zamanlarda yaptığı işlere bir bakın, ne buyrulur bu duruma?
- Belediye yolları bu hâle getirmiş, ne buyrulur, buna ne denir?
- Raporu okuyan müdür kaşlarını çatarak "Ne buyrulur bu rakamlara?" diye sordu.
Diğer Deyimler ve Atasözleri
Sıkça Sorulan Sorular
Çoğunlukla retorik bir sorudur. Konuşan kişi karşıdakinin cevabını zaten tahmin eder veya kendi görüşünü bu soru aracılığıyla dolaylı biçimde ifade eder. "Ne buyrulur bu duruma?" dendiğinde aslında "bu durum kabul edilemez" mesajı verilir. Ancak resmi ortamlarda gerçekten görüş sormak amacıyla da kullanılabilir.
Osmanlı kültüründe "buyurmak" emir vermek anlamının yanı sıra söylemek fiilinin saygılı karşılığı olarak kullanılırdı. Padişahın buyruğu, komutanın emri bu fiille ifade edilirdi. "Ne buyrulur" dediğinizde karşıdakinin sözüne padişah buyruğu kadar değer verdiğinizi ima edersiniz; bu saygı tonu deyimi resmi ve ciddi kılar.
Günlük konuşmada azalmış olsa da hâlâ kullanılır. Özellikle yaşlı kuşak, gazeteciler ve siyasetçiler arasında bir durumu eleştirirken tercih edilir. Genç kuşak daha çok "buna ne dersin" veya "ne diyorsunuz" gibi sade karşılıkları kullanır. Edebi metinlerde ve köşe yazılarında ise canlılığını korumaktadır.